مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠٩ - منطق یا تعبّد

حکیم یا فقیه یا منجم و ریاضیدان داشتهایم میبایست مصلح اجتماعی و دینی داشته باشیم. «مصلح» یک نبوغ و شخصیت و عمق نظر و دوراندیشی و گذشت دیگری لازم دارد و قهراً عزیزالوجودتر و قلیل الوجودتر است، ولی فکر میکنم به همان نسبت هم که بسنجیم باز نداشتهایم، چرا؟ این سؤالی است که فعلًا برای من مقدور نیست که بتوانم جوابی به آن بدهم.

اینقدر مصلح نداشتهایم و سخن از اصلاح کمتر شنیدهایم که فکر نمیکنیم این هم یک شأن بزرگی است و شایسته مردان بزرگ است. اگر به ما بگویند امیرالمؤمنین یا سیدالشهداء سلام اللَّه علیهما مردی بود حکیم، همه معنای این کلمه را میفهمیم و این را مدحی برای آن حضرت میشماریم، و همچنین است اگر بگویند مردی بود فقیه وعارف به احکام الهی، یا بگویند مردی بود خطیب و فصیح و بلیغ. ولی اگر بگویند مصلح بود، چیزی از این کلمه نمیفهمیم و چندان به نظر ما مهم نمیآید، در صورتی که از همه شئون بالاتر همین است و خودشان هم همین اسم و همین شأن را برای خود پسندیدهاند.

علی علیه السلام میفرماید:

اللَّهُمَّ انَّک تَعْلَمُ انَّهُ لَمْ یکنِ الَّذی کانَ مِنّا مُنافَسَةً فی سُلْطانٍ وَ لَاالِتماسَ شَی ءٍ مِنْ فُضولِ الْحُطامِ وَ لکنْ لِنَرُدَّ الْمَعالِمَ مِنْ دینِک وَ نُظْهِرَ الْاصْلاحَ فی بِلادِک، فَیأْمَنَ الْمَظْلومونَ مِنْ عِبادِک وَ تُقامَ الْمُعَطَّلَةُ مِنْ حُدودِک [١].

خدایا تو میدانی من نه در پی ریاست و زعامت و حکومتم و نه طالب مال و ثروت دنیا؛ من فقط مردی مصلح میباشم، میخواهم نشانههای ازبین رفته دین را برگردانم و در بلاد تو اصلاحی به عمل آورم تا ستمدیدگان در امان قرار گیرند و حدود تو جاری شود.

سیدالشهداء سلام اللَّه علیه در وصیتی که هنگام حرکت نوشت و به برادرش محمد بن حنفیه داد مینویسد: