مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٦ - درس سوم تاریخچه فقه و فقهاء (٢)

سال وفاتش دقیقاً معلوم نیست. شاید در حدود نیمه دوم قرن ششم درگذشته است. اهل خراسان است. کتاب معروفش در فقه به نام وسیله است.

١٣. ابن ادریس حلّی. از فحول علمای شیعه است. خودش عرب است و شیخ طوسی جدّ مادری او (البته مع الواسطه) به شمار میرود. به حریت فکر معروف است. صولت و هیبت جدش شیخ طوسی را شکست. نسبت به علما و فقها تا سرحد اهانت انتقاد میکرد. در سال ٥٩٨ در سن ٥٥ سالگی درگذشته است. کتاب نفیس و معروف او در فقه به نام سرائر است. گفتهاند که ابن ادریس از تلامذه سید ابوالمکارم ابن زهره بوده است، ولی بنا بر تعبیراتی که ابن ادریس در کتاب الودیعه از کتاب السرائر میکند چنین برمیآید که صرفاً معاصر وی بوده است و او را ملاقات کرده است و در برخی مسائل فقهی میان آنها مکاتباتی رد و بدل شده است.

١٤. شیخ ابوالقاسم جعفر بن حسن بن یحیی بن سعید حلّی، معروف به محقق.

صاحب کتابهای زیادی در فقه از آن جمله شرایع، معارج، معتبر، المختصر النافع و غیره است. محقق حلّی با یک واسطه شاگرد ابن زهره و ابن ادریس حلّی سابق الذکر است. در الکنی و الالقاب ذیل احوال «ابن نما» مینویسد:

محقق کرَکی در وصف محقق حلّی گفته است: اعلم اساتید «محقق» در فقه اهل بیت، محمد بن نمای حلّی و اجلّ اساتید او ابن ادریس حلّی است.

ظاهراً مقصود محقق کرَکی این است که اجلّ اساتید «ابن نما» ابن ادریس است، زیرا ابن ادریس در ٥٩٨ درگذشته است و محقق در ٦٧٦ درگذشته است. قطعاً محقق حوزه درس ابن ادریس را درک نکرده است. در ریحانة الادب مینویسد:

محقق حلّی شاگرد جد و پدر خودش و سید فخار بن معد موسوی و ابن زهره بوده است.

این نیز اشتباه است، زیرا محقق، ابن زهره را که در ٥٨٥ درگذشته است درک نکرده است. بعید نیست که پدر محقق شاگرد ابن زهره بوده است. او استاد علامه