نقض نظریه «ارزش کار» است. در اصول علم اقتصاد نوشین صفحه ٤٢ میگوید: «سکه طلا کالایی است دارای ارزش معین ...» آیا گوهرهای گرانبهای جهان از آن جهت گرانقیمتاند که کار بیشتری روی آنها صورت گرفته است؟ آیا ارزش دریای نور و کوه نور به علت کار زیادی است که روی آنها صورت گرفته است؟.

چهارماینکه پس چرا یک کالا با ورود کالای جدیدِ مفیدتر و موافق سلیقهتر از لحاظ زیبایی و غیره یکمرتبه از ارزش میافتد؟ خواه آنکه کالای جدید از لحاظ جنس با کالای قدیم متفاوت باشد، مانند جوراب نخی و جوراب نایلون، و یا در کالای جدید ابتکاری صورت گرفته که او را مفیدتر کرده است، مانند ابتکارهای گوناگونی که در لوازم صنعتی از قبیل اتومبیل صورت میگیرد [١] پنجم: دو نفر با هم و به اندازه هم کاری را صورت میدهند ولی یکی از آنها به واسطه ابتکار ذاتی آن کار را به نحو احسن صورت میدهد و کارش ارزش بیشتری پیدا میکند.

ششم: بسیاری از چیزها بدون آنکه بشر کاری روی آنها صورت بدهد ارزش و مالیت و قیمت دارند، مانند ماهیها و چوبهای جنگلی و میوههای جنگلی و دواهای صحرایی. قیمت آنها با زحمتی که برای تحت اختیار قرار دادن آنها کشیده میشود متناسب نیست؛ بلکه بعضی از آنها را زورمندها یا دولتها تنها کاری که کردهاند این است که مانع استفاده عموم شدهاند.

هفتم: گاهی برای دو محصول طبیعی مثل جو و گندم به اندازه هم انرژی صرف میشود و معذلک ارزش آنها با هم متفاوت است. اگر گفته شود به حکم قانون طبیعی «تلاش کمتر برای سود بیشتر» محال است که بشر با توجه به اینکه از دو کار یکی از آنها سود بیشتری دارد انرژی خود را صرف کار کم سودتر بکند، چگونه ممکن است به تولید جو- در مثال بالا- بپردازد؟ جواب این است: این در صورتی است که شرایط از هر جهت برای هر دو کار مساوی باشد. ولی گاهی به واسطه شرایط مکانی یا زمانی، در جایی یا زمانی که میشود به تولید محصول کم سودتر

[١] همچنین یک اتومبیل به صرف اینکه چند ماه کار کرد و از دست اول بودن خارج شد، در حدود ربع و یا ثلث قیمتش کاهش مییابد، در صورتی که از مقدار کار مجسم هرگز به آن اندازه کاسته نشده است، به عبارت دیگر یک صدم آن هم استهلاک نشده است، چرا؟ چون دست اول بودن و بکر بودن، برای روح متجمل و خودپرست بشر ارزش خاصی دارد.