مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٨١ - دیه بر عاقله است

٣ مسئله بیمه

در این جلسه [١] قرار شد که بحثی درباره یکی از انواع بیمه که بیمه مسؤولیت نامیده میشود از نظر انطباقش با فقه اسلامی مطرح کنیم. بیمه مسؤولیت یعنی بیمه کردن مسؤولیتهای حقوقیای که متوجه شخص میشود و ظاهراً به آن «بیمه شخص ثالث» هم میگویند. یعنی اگر مثلًا شما با اتومبیل خود خسارتی به کسی یا بر مال کسی وارد کردید، آن مؤسسه بیمه از طرف شما- در ازاء یک حق بیمه که از شما میگیرد- خسارت شما را میپردازد. اینجا این سؤال پیش میآید که آیا این کار شرعی هست یا نه؟ یعنی باید ببینیم آیا اصولًا آن مسؤولیتها و تاوان گرفتنها شرعی هست تا بیمه هم در مورد آنها شرعی باشد یا نه.

دیه بر عاقله است

لازم است بحث مختصری را به عنوان مقدمه عرض بکنم و آن اینکه ما یک چیزی در باب دیات داریم که بیشباهت به بیمه مسؤولیت نیست. این جمله را شنیدهاید که میگویند: دیه بر عاقله است. این جمله خیلی معروف است. بعضیها خیال میکنند عاقله در اینجا از همان ماده عقل به معنای خرد است، یعنی دیه بر آن کسی است که عاقلتر است. عاقله یک اصطلاح خاص است. اصلًا در زبان عربی یکی از معانی عقل دیه است. عاقل یعنی کسی که دیه را میپردازد. در یک مواردی