مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٣٢ - یادداشت بانک - ضرورتها

و مضاربه هم وام نیست. سود مضاربه بنا بر نظریه نویسنده صرفاً ناشی از کار عامل است، ولی از نظر اسلام ناشی از اشتراک سرمایه و کار عامل است؛ سرمایه در حکم یک آلت است که نقشی مؤثر دارد.

[یادداشت ] بانک - ضرورتها

کارهای بانک به تفصیل جداگانه باید بیان شود، ولی عمده چیزی است که گفته میشود در عصر جدید بالخصوص ضرورت است و آن مربوط است به دو چیز:

الف. سرمایهها راکد نماند و در گردش باشد. بانک وسیله جذب سرمایههای کوچک به صورت پس انداز یا سپرده ثابت و دادن بهره و یا جایزه به آنها، سرمایهها را جمع میکند و در اختیار افرادی که لیاقت فعالیت دارند (تجاری، کشاورزی، صنعتی) با گرفتن سود (البته سود بیشتر) قرار میدهد و علیهذا بانک به منزله رابط و دلال و واسطه سرمایه و کار است.

ب. بانک موجب میشود که بر وسعت دامنه فعالیتها افزوده شود. در وامهای بستانکاران که به صورت خرید و فروش سفته صورت میگیرد، سبب میشود که فروشنده به انتظار وصول پولش بیکار ننشیند بلکه با فروش سفته به قیمت کمتر و تهیه پول نقد، به ابتکار بازرگانی یا کشاورزی یا صنعتی دست بزند. (البته خرید و فروش سفته معمولًا مربوط است به کار بازرگانی و واسطهگری، و معلوم نیست از نظر مصالح جامعه این اندازه فعالیت را بشود به حساب توزیع صحیح گذاشت بلکه بیشتر موجب اشکالات در توزیع میشود، چون هرچه عمل واسطهگری زیادتر شود، برخلاف فعالیت کشاورزی و صنعتی، کالا گرانتر میگردد.).

وام امیدواران نیز اگر به منظور مصرف نباشد موجب توسعه فعالیت گیرنده وام میشود. ولی وام امیدواران اگر به منظور توسعه باشد، خودبه خود داخل در وام تولیدکنندگان میشود.