میروند برای اینکه این بارِ زندگی را از دوشش بردارند. حال اگر در مورد شخص ابوطالب هم این قصه دروغ باشد ولی در موردهای دیگر امثال این قضیه زیاد بوده است.

شما خودتان هم قبول دارید و میگویید که در آن وقت مبادله بوده ولی مبادله میان قبیلهها.

حال ما میخواهیم ببینیم اسم این را باید مالکیت اختصاصی گذاشت یا مالکیت اشتراکی؟ به عقیده ما این به مالکیت اختصاصی نزدیکتر از مالکیت اشتراکی است، حداکثر بگوییم مالکیت نیمه اختصاصی و نیمه اشتراکی. ولی نه، این مالکیت به مالکیت اختصاصی شبیهتر است؛ یعنی حس مالکیت و تملک در همه اینها بوده است ولی «من» به صورت «من» وجود نداشته، «من» نسبت به قبیله در کل یک «من» را به وجود میآورده، نه این است که حس مالکیت نبوده است. گفتیم بهترین دلیلش این است که شما میگویید مبادله در آن وقت بوده است.

فرضیه ما

سپس شما بگویید دوره بعد را چطور توجیه میکنید؟ چرا زندگی قبیلهای، این مالکیت نیمه اشتراکی و نیمه اختصاصی دوام پیدا نکرد؟ آنها چه میگویند، ما چه میگوییم؟ از نظر ما قضیه خیلی روشنتر است: ازدیاد جمعیت. مسئله عاطفه یک ظرفیت محدودی تا حدود بیست نفر و سی نفر و پنجاه نفر و صد نفر و دویست نفر دارد. یک پدر بزرگ قبیله میتواند نسبت به صد نفر از اولاد و نوهها واقعاً یک عاطفه پدر و فرزندی قویی داشته باشد و همو رابط باشد و دیگران هم به اعتبار او همین رابطه را حفظ کنند. ولی همین قدر که رسید به حدی که دیگر احصائش هم یک قدری مشکل میشود و رئیس قبیله وقتی که نگاه میکند، اگر تنها پسرعموها را هم بخواهد [درنظر] بگیرد به دو هزار نفر [میرسند] که قهراً مجال دیدن اینها آنقدر زیاد نیست، دیگر عواطف اینقدرها نمیتواند حکمفرما باشد و آن جامعه خود به خود تجزیه میشود. وقتی که خود به خود تجزیه شد، دیگر نمیتواند آن که شما رابطه اشتراکی نامیدید و ما «ما بودن» نامیدیم در این حد باقی بماند. و لهذا ما میبینیم اینکه مثلًا پسر عموها با یکدیگر یک رابطه برابری و برادری دارند، همین قدر که یک نسل گذشت و تبدیل به نوه عموها شدند، روابط به سردی میگراید و هرچه که جمعیت بیشتر باشد این روابط بیشتر به سردی میگراید و لهذا در جامعههای بزرگ رابطه خویشاوندی ارحامی خیلی ضعیفتر از جامعههای کوچک است. در محیطهای کوچک این رابطهها قویتر است. در یک ده ممکن است صد خانوار باشند، همه با یکدیگر قوم و خویش باشند و همه هم واقعاً با یکدیگر دوست و صمیمی و روابطشان خیلی نزدیک باشد ولی وقتی آمدند در شهرهای بزرگ، برادرها هم دیگر همدیگر را دیر پیدا میکنند.

پس ما یک فرضیه دیگری برای آن دورهها داریم و دیگران هم دارند، خود نویسنده هم