ندارد. انکار این است که یک حقیقتی را بر کسی عرضه بدارند و او با اینکه این حقیقت را درک میکند علیه آنچه که درک میکند قیام میکند. همین طوری که همه مفسرین گفتهاند- و حرف درستی هم هست- اصلًا ماده کفَرَ به معنی پوشش است. چرا کفّاره را کفّاره میگویند؟ از آن جهت که انسان گناهی میکند، بعد میخواهد با عمل دیگری روی آن گناه را پردهای بکشد و بپوشاند. یا چرا در مقابل شکر نعمت میگویند کفران نعمت؟ چون هر نعمتی یک نوع شکر و قدردانی دارد، آن کسی که این نعمت را ندیده میگیرد و رویش را میپوشاند [کفران کرده و] این حالت را «کفران نعمت» میگویند.

پس کفر پوشش است و این پوشش در مقابل رسالت انبیاست. مثلًا پیغمبر اسلام مبعوث میشود. قبل از آنکه پیغمبر مبعوث بشود مردم جزیرة العرب و از جمله مردم مکه همه مشرک هستند. آیا در همان لحظه اولی که پیغمبر مبعوث شده و هنوز دعوتش را عرضه نکرده و میخواهد برای اولین بار عرضه کند، به مردم چگونه خطاب میکرد درست بود؟ اگر به آنها «یا ایها النّاس» میگفت- چنانکه گفته است- درست بود. اگر «یا ایها المشرکون» هم به اینها میگفت باز درست بود چون واقعاً مردمی بودند مشرک. اما «یا ایها الکافرون» و «یا ایها المؤمنون» هنوز وقتش نبود، چرا؟ چون «یا ایها المؤمنون» بعد از این است که عدهای ایمان بیاورند، «یا ایها الکافرون» هم بعد از این است که عدهای که دعوت بر آنها عرضه شده، بجای اینکه ایمان بیاورند انکار کنند.

بعضی به استناد آیه «انَّ الَّذینَ کفَروا سَواءٌ عَلَیهِمْ ءَ انْذَرْتَهُمْ امْ لَمْ تُنْذِرْهُمْ لایؤْمِنونَ» [١] گفتهاند قرآن میگوید هرکس که کافر است [دعوت او] فایده ندارد. پس قرآن فقط سراغ کسانی میرود که کافر نیستند. کسانی که کافر نیستند که [نیازی به دعوت ندارند.]

پاسخ این است که انَّ الَّذینَ کفَروا نظر دارد به مردمی که تو (پیامبر) آنها را دعوت کردهای و حجت را بر آنها تمام کردهای، مع ذلک در مقابل تو ایستادگی کرده عناد به خرج میدهند؛ یعنی این دعوت برای این معاندین و جاحدین و منکرین فایده ندارد، آن مقداری هم که تو باید بگویی قبلًا به آنها گفتهای.

این نکته خوبی است که در اصطلاحات قرآن باید متوجه آن بود. اصطلاح قرآن در اینجا با اصطلاح رایج مسلمین و متشرعه فرق میکند. ما معمولًا به کسی «کافر» میگوییم که مسلمان نباشد، کافر را در مقابل «مسلمان» قرار میدهیم، میگوییم مسلمان و کافر، هرکس که مسلمان نباشد به او کافر میگوییم و لهذا اگر کسی در یک گوشه دنیا باشد که اسلام بر او عرضه نشده تا او

[١] بقره/ ٦.