ممکن است کسی بگوید ماهیت انسان را غریزه جنسیاش تشکیل میدهد (حرف فروید همین است) یعنی همه چیز دیگر در واقع در خدمت این یک غریزه است و حتی یک بچه شیرخوار هم اگر پستان مادر را دوست دارد و میمکد در واقع همان جریانِ به قول او لِبیدو است.

ممکن است برای فرد انسان هم ماهیت اقتصادی قائل باشد و بگوید [جامعه] در درجه دوم قرار گرفته است.

ممکن است کسی برای حیات انسان ماهیت اقتداری قائل باشد، بگوید اصلًا آن نیروی اساسی که بر وجود انسان حاکم است برتری طلبی و قدرت طلبی است.

- مثل اینکه راسل چنین میگوید.

استاد: نه، او میگوید همه در عرض [یکدیگر هستند.] درواقع چند حیاتی میداند. یکی از شاگردهای فروید- که با خودش هم خیلی مباحثه کرده- میگوید قویترین غریزهای که بر انسان حاکم است برتری طلبی و شخصیت طلبی است.

عیناً در فرد انسان همه این فرضیهها میآید. میگوییم انسان دارای روح واحد است ولی در روح انسان آن واقعیت اصلی چیست که باقی دیگر فرع است؟ ممکن است کسی بگوید که روح انسان هم خودش چند حیاتی است، چند شعبه مستقل است که هیچکدام بر دیگری تقدم ندارد.

راسل اینطور میگوید. او میگوید من نمیتوانم حرف مارکس را تأیید کنم برای اینکه میبینم که در مواردی غریزه جنسی همان قدر قوی است بلکه قویتر است از غریزه اقتصادی، زیرا در فرد ما میبینیم که مال و ثروت و این جنبهها همه را فدای عشق خودش میکند؛ مثل پادشاه انگلستان، جرج ششم. ممکن است که عکس قضیه [باشد.] نمیتوانیم تسلیم نظریه فروید بشویم چون در خیلی انسانها ما عکسش را میبینیم. حق این است که انسان محکوم سه غریزه است و هیچ یک از این سه غریزه تابع دیگری نیست، هر سه غریزه اصالت دارد: غریزه اقتصادی، غریزه جنسی، غریزه برتری طلبی. آنهایی که به انسان خوشبین هستند و انسان را حیوان ناطق میدانند (ناطق یعنی مدرک کلیات) و در واقع میگویند حیوان عاقل، حیوانِ دارای عقل و اراده، آنها باز قدرت اصلی حاکم بر بشر را همان نفس ناطقه او یعنی قدرت عقلانی او میدانند، میگویند به دلیل اینکه