که الآن از شما میخواهند آنها خواهند داشت. یحِبُّهُمْ وَ یحِبُّونَهُ آنها خدا را دوست بدارند و برای خدا و دوستی خدا کار کنند و قهراً خدا هم آنها را دوست بدارد. اذِلَّةٍ عَلَی الْمُؤْمِنینَ اعِزَّةٍ عَلَی الْکافِرینَ (همان اشِدّاءُ عَلَی الْکفّارِ رُحَماءُ بَینَهُمْ است). مؤمنین نسبت به یکدیگر همه رام و بیتعرض، ولی در مقابل کافران، عزیز و قوی. یجاهِدونَ فی سَبیلِ اللَّهِ در راه خدا مجاهدت میکنند. وَ لا یخافونَ لَوْمَةَ لائِمٍ ملامت هیچ ملامت کنندهای را هم در راه خدا پروا نداشته باشند. ذلِک فَضْلُ اللَّهِ یؤْتیهِ مَنْ یشاءُ وَ اللَّهُ واسِعٌ عَلیمٌ.

پس این اراده الهی است که باید چنین چیزی بشود.

این درست ضد این حرفی است که میگوییم این یک امر استثنایی است که اتفاقاً عدهای پیدا شوند و یک حرف حقی بزنند، میآیند و بعد هم تمام میشود. میگوید اگر همه شما کافر شوید مردم دیگری به جای شما خواهند آمد و این کار خواهد شد.

- به نظر میرسد که از نظر تاکتیکی این آیات یک مقدار روحیه بیتفاوتی را اشاعه میدهد، چون به این ترتیب هرکس میگوید اگر من مسئولیتم را انجام ندهم کسی پیدا میشود که انجام بدهد.

استاد: نه، آن که میآید، مسئولیت خودش را انجام میدهد نه مسئولیت من را. آیه بیشتر به انسان امیدواری میدهد، میگوید تو در مسیری قرار گرفتهای که این مسیر به نتیجه نهایی میرسد، تو اگر نکنی فقط خودت را فانی کردهای و از بین بردهای. از این جهت، بلاتشبیه، با حرفهای کمونیستها شبیه است. اینها در مورد حرکت تاریخ که تاریخ حرکت جمعی دارد، میگویند هرکسی که به تاریخ بپیوندد به خودش تحقق بخشیده، اگر از تاریخ دوری بجوید در زیر چرخهای قوی تاریخ له شده است. پس قرآن نمیگوید که تو میتوانی بروی کنار راحت بنشینی، او کار خودش را دارد میکند. میخواهد بگوید که تو اگر به این بپیوندی- به همان تعبیر آنها- به خودت تحقق بخشیدهای، این مسئولیت برای تو یک سعادت است، اگر این را از دست بدهی سعادت را از دست دادهای، سعادت را کس دیگر به جای تو گرفته است.

آیات سوره نساء

یک ردیفْ آیات دیگر آیاتی است که نمونهاش آیه ٧٦ سوره نساء است. از آیه ٧١ میخوانیم: یا ایهَا الَّذینَ امَنوا خُذوا حِذْرَکمْ فَانْفِروا ثُباتٍ أوِ انْفِروا جَمیعاً ای اهل ایمان! احتیاط خودتان را بگیرید،