راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٦٢ - توضيح تفاوت ميان دو مقام با مثالى حسّى

بهتر باشد جز انسان يا شخص مؤمن»«٧٨»، اشاره به برترى قلب خداشناس با ايمان است زيرا اين قلب بهتر از هزار قلب مردم عوام است.

خداى متعال فرمود: وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ.«٧٩» و اين، برترى دادن مؤمنان بر مسلمانان است و مقصود از مؤمن، مؤمن آگاه و عارف است نه مؤمنى كه ايمانش تقليدى باشد، و فرمود: يَرْفَعِ الله الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ.«٨٠» مقصود خداوند در اين جا از الذّين آمنوا كسانى هستند كه ناآگاهانه خدا را تصديق كرده‌اند و آنها را از كسانى كه علم و آگاهى داده شده‌اند جدا كرده است. دليل مطلب اين است كه نام مؤمن روى مقلّد نهاده مى‌شود اگر چه ايمانش از روى بينش و دانش نباشد. ابن عباس وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ را تفسير كرده و گفته است: «خدا عالم را هفتصد درجه بالاتر از مؤمن بالا مى‌برد كه فاصله ميان هر درجه به اندازه فاصله ميان آسمان و زمين است».

پيامبر (ص) فرمود: «برترى عالم بر عابد مانند برترى من بر پايين درجه‌ترين مرد از ياران من است».«٨١» و در روايتى است «مانند برترى ماه بر ديگر ستارگان است». و نيز فرمود: «بيشتر بهشتيان افراد ساده لوح هستند و درجات بلند از آن خردمندان است».«٨٢» با توجّه به اين شواهد تفاوت درجات بهشتيان بر حسب تفاوت دلها و معرفتهايشان روشن مى‌شود از اين رو روز قيامت روز بى‌بهرگى و غبن است، زيرا كسى كه از رحمت خدا محروم شده سخت زيان‌