راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣٨٦ - آفت هجدهم ستايش است

پيامبر وارد شد حضرت به طرف او رفت و با او نرم سخن گفت و چون آن مرد بيرون رفت عايشه به پيامبر عرض كرد: شما فرموديد بدترين مرد قبيله است، آنگاه به نرمى با او سخن گفتيد؟ فرمود: اى عايشه بدترين مردم كسى است كه به خاطر پرهيز از شرّش احترام شود.»«٣١٣»

ولى اين حديث در مورد روى آوردن و خنده و تبسّم وارد شده است امّا ستايش دروغ آشكار است و جز در مورد ضرورت و اجبار كه دروغ را مباح مى‌كند جايز نيست چنان كه در آفت دروغ گفتيم، بلكه ستايش و تصديق هر سخنى كه انسان مى‌شنود و حركت دادن سر به عنوان تثبيت آن جايز نيست و اگر اين كار را بكند منافق است، بلكه لازم است به دل و زبان آن را زشت بشمارد و اگر نتوانست به زبان سكوت و به دل انكار كند.

آفت هجدهم ستايش است‌

ستايش در بعضى جاها نكوهيده است امّا مذمّت كردن (از ديگران) غيبت و بدگويى است كه حكم آن را ذكر كرديم. در مدح و ستايش شش آفت وجود دارد: چهار آفت در ستايشگر و دو آفت در شخص ستايش شده. امّا آفتهايى كه براى ستايشگر است اين است كه گاه در ستايش افراط مى‌كند و به دروغگويى مى‌انجامد. دوّم، ستايشگر وارد رياكارى مى‌شود چرا كه با ستايش اظهار دوستى مى‌كند در حالى كه گاه در دل ممدوح را دوست ندارد و به تمام گفتارش اعتقاد ندارد در نتيجه رياكار و منافق مى‌شود. سوّم، اين كه گاهى راجع به ممدوح سخنانى مى‌گويد كه ثابت نشده و از آن اطلّاع ندارد. روايت شده مردى مرد ديگرى را در محضر پيامبر خدا (ص) ستود. پيامبر (ص) فرمود: «واى بر تو گردن رفيقت را قطع كردى اگر آنچه را گفتى بشنود رستگار نمى‌شود. آنگاه فرمود: اگر يكى از شما ناگزير شديد كه برادرتان را بستاييد، بگوييد فلانى را دوست دارم و هيچ كس را تبرئه نمى‌كنم در نزد خدايى كه خود