راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢١٩ - فايده سوّم، قبول شكست و خوارى

مسجدها مى‌گردند و سيران پيرامون مزبله‌ها.

فايده هشتم، كم‌خورى حفظ سلامتى بدن و دفع بيماريهاست،

زيرا علّت بيمارى پرخورى و به وجود آمدن زيادى اخلاط در معده و رگهاست. بيمارى مانع از عبارت مى‌شود و دل را پريشان مى‌كند و آدمى را از انديشيدن و ياد خدا باز مى‌دارد و زندگى را تيره مى‌سازد و انسان به خون گرفتن و حجامت و دارو و پزشك احتياج پيدا مى‌كند. تمام اين امور هزينه دارد و كسب اين هزينه‌ها مستلزم زحمت و گاه ارتكاب گناه و وارد شدن در شبهه‌ها خواهد بود، پس در گرسنگى اثرى است كه تمام اين امور را دفع مى‌كند.

حكايت شده كه هارون الرشيد چهار پزشك هندى، رومى، عراقى، سوادى را گرد آورد و گفت: هر يك از شما بايد دارويى را كه عوارضى در پى ندارد توصيف كند، هندى گفت: آن دارو كه به عقيده من عارضه‌اى به دنبال ندارد هليله سياه است، رومى گفت: تخم شاهى است. عراقى گفت: آب داغ است، سوادى كه داناترين آنها بود گفت: هليله معده را مى‌كند (مسهل است) و اين بيمارى است و تخم شاهى معده را لزج مى‌كند و اين بيمارى است و آب داغ معده را سست مى‌كند و اين نيز بيمارى است. گفتند: پس چه دارويى نزد توست؟ گفت:

دارويى كه به عقيده من دردى به همراه ندارد اين است كه تا ميل به غذا نباشد غذا نخورد، و در حالى كه هنوز به غذا اشتها دارد از آن دست بكشد. همه گفتند: راست مى‌گويى.

براى يكى از پزشكان اهل كتاب گفتار پيامبر (ص) نقل شد كه فرمود: «يك سوّم (معده) براى غذا و يك سوّم نوشيدنى و يك سوّم براى نفس كشيدن است»، او به شگفت آمد و گفت: درباره كم خورى سخنى محكمتر از اين سخن نشنيده‌ام و اين سخنى استوار است.

پيامبر (ص) فرمود: «شكمبارگى ريشه بيمارى و پرهيز عين دواست و به هر بدنى آنچه عادت كرده است برسانيد.»«٤٠» گمانم تعجّب پزشك ياد شده را