كنيد»«١٢٤» و براى اين كه شهوتها دل را از همه سو در برگرفته خداى متعال از ابليس خبر مى‌دهد و مى‌فرمايد: لَأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِراطَكَ الْمُسْتَقِيمَ. ثُمَّ لَآتِيَنَّهُمْ من بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَ من خَلْفِهِمْ وَ عَنْ أَيْمانِهِمْ وَ عَنْ شَمائِلِهِمْ.«١٢٥» پيامبر خدا (ص) فرمود: «براستى كه شيطان از راههايى در كمين انسان مى‌نشيند. ابتدا از راه اسلام در كمين او مى‌نشيند و مى‌گويد: آيا مسلمان مى‌شود و دين خود و پدرانت را رها مى‌كنى؟ پس نافرمانى شيطان مى‌كند و مسلمان مى‌شود آنگاه از طريق هجرت در كمين او مى‌نشيند و مى‌گويد: آيا هجرت مى‌كنى و سرزمين و زنانت را رها مى‌سازى؟ پس نافرمانى‌اش مى‌كند و هجرت مى‌كند، سپس از طريق جهاد در كمين او مى‌نشيند و مى‌گويد: با آن كه در جهاد از دست دادن جان و مال هست جهاد مى‌كنى كه كشته شوى و زنانت شوهر كنند و ثروتت تقسيم شود؟ پس نافرمانى شيطان كند و به جهاد بپردازد، پيامبر (ص) فرمود:

«كسى كه چنين كند و بميرد بر خداست كه او را به بهشت داخل كند» .«١٢٦»

پيامبر (ص) معناى وسوسه را ذكر كرده و آن همين انديشه‌هاست كه به ذهن شخص مجاهد مى‌آيد كه كشته مى‌شود و زنانش شوهر مى‌كنند و ديگر امورى كه او را از جهاد باز مى‌دارد، و اين انديشه‌ها معلوم است، در اين صورت وسوسه با مشاهده معلوم است و هر انديشه‌اى علّتى دارد و به اسمى نياز دارد كه آن را معرّفى كند. بنابراين نام سبب وسوسه، شيطان است، و هيچ انسانى از آن جدا نيست و تنها در نافرمانى و پيروى كردن از آن با يكديگر اختلاف دارند. از اين رو پيامبر (ص) فرمود: «براى هر انسانى شيطانى است»«١٢٧» و با اين نوع‌

«١٢٤» اين حديث را دارمى در ج ٢، (سنن )، ص ٣٢٠ و احمد در مسند ج ٣، ص ١٥٦ و ٢٨٥ و ٣٠٩ روايت كرده اند و جمله (( ((فضيقوا مجاريه با الجوع )) )) را ندارد.

«١٢٥» اعراف / ١٦-١٧: من بر سر راه مستقيم تو براى آنها كمين مى كنم . سپس از پيش رو و از پشت سر و از طرف راست و از طرف چپ آنها، به سراغ آنها مى روم .

«١٢٦» اين حديث را نسايى در ج ٦ (سنن )، ص ٢٢، و احمد و طبرانى و ابن حبان و بيهقى در (( الشعب )) از سبرة بن ابى فاكه روايت كرده اند چنان كه در (( الدرّالمنثور )) ، ج ٣، ص ٧٣ آمده است .

«١٢٧» لحظه اى پيش گذشت .