«روشنايى چشم من در نماز قرار داده شده است»«٥٧» و هرگاه انجام عبادات ترك كارهاى ممنوع با سنگينى و بى‌ميلى باشد خود نقصان به شمار مى‌آيد و با اين نقصان به كمال سعادت نتوان رسيد. آرى مواظبت كردن بر ترك كارهاى زشت به وسيله مجاهده بهتر است ولى در انجام كارهاى خوب با ميل و رغبت، نياز به مجاهده نيست. از اين رو خداى متعال فرمود: إِنَّها لَكَبِيرَةٌ إِلَّا عَلَى الْخاشِعِينَ.«٥٨» و پيامبر (ص) فرمود: «خدا را در حال خشنودى بپرست و اگر نتوانستى، شكيبايى بر عبادتى كه از آن كراهت دارى خير فراوان دارد».«٥٩»

پس در رسيدن به سعادتى كه براساس خوشخويى وعده داده شده، لذّت بردن از بندگى و پرهيز كردن از گناه گاه‌بگاه كفايت نمى‌كند، بلكه سزاوار است كه همواره و در تمام عمر چنين باشد. بدون شك هرچه طولانى‌تر باشد، فضيلت اخلاقى كاملتر مى‌شود و بيشتر در نفس رسوخ مى‌كند. از اين رو آنگاه كه از پيامبر راجع به سعادت سؤال شد، فرمود: «عمر طولانى در بندگى خداست.»«٦٠» لذا پيامبران و اولياى خدا مرگ را دوست نداشتند چرا كه دنيا كشتزار آخرت است. هرچه با طول عمر عبادتها بيشتر شود ثواب هم بيشتر، نفس پاكتر و اخلاق (نيك) نيرومندتر و راسخ‌تر مى‌شود. تنها هدف از عبادات اين است كه در قلب اثر بگذارد و در صورتى كه بسيار بر عبادات مواظبت كند، آثار آنها بيشتر مى‌شود. هدف اين اخلاق آن است كه دوستى دنيا از نفس ريشه كن شود و محبّت خداى متعال در آن رسوخ كند، و هيچ چيز در نزد او محبوبتر از خداى سبحان و لقاى او نباشد. پس بنده مال خود را به كار نمى‌گيرد مگر در راهى كه او را به خداى سبحان برساند، و آن در صورتى ميسّر خواهد

«٥٧» نسايى و ابوداوود از حديث انس روايت كرده اند و پيش از اين گذشت و در كافى ، ج ٥، ص ٣٢١ آمده است .

«٥٨» بقره / ٤٥: و اين كار (نماز) جز براى خاشعان گران است .

«٥٩» طبرانى روايت كرده چنان كه در (( المغنى )) است .

«٦٠» قصاعى در مسند (( الشهاب )) و ابومنصور ديلمى در (( مسند الفردوس )) از حديث ابن عمر به اسنادى ضعيف روايت كرده است چنان كه در (( المغنى )) آمده است .