راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢١٣ - فايده سوّم، قبول شكست و خوارى

پيامبر (ص) فرمود: «روشنى بخش حكمت گرسنگى است و دورى از خدا در سيرى است، و نزديك شدن به خدا دوستى مسكينان و نزديكى به آنهاست سير نشويد كه نور معرفت از دلهايتان برود و هركه شب بيدار بماند و با معده سبك از طعام نماز بگزارد حور العين بيدار بمانند تا صبح شود.»«٣٤»

فايده دوم، نازكى و صفاى دل است‌

كه با آن براى درك لذّت مناجات و متأثّر شدن از ياد خدا مهيّا مى‌شود چه بسا ذكرى كه با حضور قلب بر زبان جارى شود ولى قلب از آن لذّت نبرد و متأثر نگردد تا آنجا كه گويى ميان زبان و دل مانعى است كه همان قساوت قلب است، و گاه در بعضى از حالات دل نازك مى‌شود و سخت از ياد خدا متأثّر مى‌شود و از مناجات لذّت مى‌برد كه تهى بودن معده آشكارترين عامل آن است ابو سليمان گويد: آنگاه كه شكم من به پشتم بچسبد عبادت در كام جانم شيرين مى‌آيد.

جنيد گويد: بعضى ميان خود و خدا توبره‌اى از غذا قرار مى‌دهند و مى‌خواهند شيرينى مناجات را دريابند.

ابو سليمان گويد: دل هرگاه گرسنه و تشنه شود زلال و نازك مى‌شود، و چون از آب و غذا سير شود كور و خشن گردد، در اين صورت متأثّر شدن دل به لذّت مناجات امرى است سواى آسان شدن انديشه و به دست آوردن معرفت پس اين فايده دوّم بود.

فايده سوّم، قبول شكست و خوارى‌

و برطرف شدن سرمستى و شادمانى و غرورى است كه سر منشأ آن طغيان و غفلت از خداست، و نفس با هيچ چيزى شكسته و خوار نمى‌شود آن گونه كه با گرسنگى خوار مى‌شود و در حال گرسنگى در برابر پروردگارش آرام و خاشع و از ناتوانى و خوارى خود آگاه مى‌شود، زيرا توانش ضعيف و راه چاره‌اش با چند لقمه‌اى كه از دست داده‌