راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤٢٠ - فرو نشاندن خشم پس از بروز آن

حكيمان و دانشمندان و شاهان بزرگ و فضلا و عكس آن از تركها و كردها و نادانان و بى‌خردان و بى‌فرهنگان نقل شده است.

فرو نشاندن خشم پس از بروز آن‌

بدان آنچه نقل كرديم خشم را ريشه‌كن مى‌سازد و عوامل آن را قطع مى‌كند تا آنجا كه تحريك نمى‌شود. پس هرگاه عامل بروز خشم به حركت آمد لازم است انسان پايدارى كند تا شخص خشمگين مجبور نشود به صورتى نكوهيده به مقتضاى خشم عمل كند و چون خشم تحريك شود بايد با معجون علم و عمل آن را درمان كرد.

امّا معالجه خشم از طريق علم به شش چيز است:

الف- در رواياتى كه بزودى در فضيلت فرو خوردن خشم و عفو و بردبارى و تحمّل ذكر خواهيم كرد. بينديشد و به ثواب آن مايل شود تا علاقه زياد او به كسب ثواب فرو خوردن خشم مانع از انتقام شود و آتش خشم او به خاموشى گرايد. يكى از بزرگان بر مردى خشمگين شد آن مرد گفت: خُذِ الْعَفْوَ وَ أْمُرْ بِالْعُرْفِ وَ أَعْرِضْ عَنِ الْجاهِلِينَ. پس از او صرف نظر كرد.

ب- از كيفر الهى بترسد و با خود بگويد: قدرت خدا بر من بيش از قدرت من بر اين انسان است. پس اگر غضب خود را نسبت به او اعمال كنم به چه چيز مطمئن شوم كه خدا در روز قيامت غضب خود را نسبت به من اعمال نخواهد كرد و من به عفو محتاجترم. خداى متعال در يكى از كتابها فرموده: اى پسر آدم در هنگام خشم مرا ياد كن تا تو را در هنگام غضبم ياد كنم و تو را در زمره هلاك شوندگان قرار ندهم. پيامبر (ص) غلامى را براى كارى فرستاد و او تأخير كرد چون بيامد پيامبر فرمود: «اگر از بيم قصاص نبود تو را كتك مى‌زدم.»«٤١» منظور از قصاص، كيفر در روز قيامت است. گويند در ميان بنى‌