راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤٥٨ - بيان حقيقت حسد و حكم و اقسام و درجات آن

است: وَ في ذلِكَ فَلْيَتَنافَسِ الْمُتَنافِسُونَ«١٧٠» و فرموده: سابِقُوا إِلى‌ مَغْفِرَةٍ من رَبِّكُمْ«١٧١» و مسابقه آنجايى است كه بيم فوت باشد و آن مانند دو بنده‌اى هستند كه به خدمت مولاى خود بر يكديگر سبقت مى‌گيرند، زيرا هر يك بى تابى مى‌كند كه بر رفيق خود سبقت بگيرد و در نزد مولايش از مقامى برخوردار شود كه او از آن برخوردار نمى‌شود، چگونه چنين نباشد در حالى كه پيامبر (ص) به آن تصريح كرده و فرموده است: «حسد تنها در ميان دو نفر است مردى كه خدا به او مالى داده پس او را بر صرف آن مال در راه حقّ مسلّط ساخته است، و مردى كه خدا به او دانشى داده و او به علم خود عمل مى‌كند و به مردم مى‌آموزد.»«١٧٢» آنگاه آن حضرت اين مطلب را در حديث ابو كبشه انصارى تفسير كرده و گفته است: «مثل اين امّت مثل چهار مرد است: مردى كه خدا به او مالى و علمى داده و او در مورد مال خود به علمش عمل مى‌كند و مردى كه خدا به او علم داده ولى مالى به او داده نشده و مى‌گويد! پروردگارا اگر مانند فلانى ثروتى مى‌داشتم آن را در همان راهى مصرف مى‌كردم كه او صرف كرد. اين دو گروه در پاداش برابرند [و اين سخن از او نشان اين است كه دوست دارد ثروت رفيق خود را مى‌داشت بى‌آن كه دوست بدارد كه نعمت او از بين برود.]«١٧٣» و مردى كه خدا به او مالى داده و آن را در معصيت خدا خرج مى‌كند، و مردى كه خدا به او مالى نداده و مى‌گويد: اگر براى من مانند فلانى ثروتى بود همان كارهاى او را مى‌كردم، اين دو در گناه برابرند.»«١٧٤» پس نكوهش پيامبر (ص) از اين جهت است كه شخص دوّم آرزوى معصيت كرده نه از اين نظر كه دوست داشته مانند او ثروت داشته باشد در اين صورت كسى كه در