راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣١ - توضيح خاصيّت قلب براى آدمى
كعب الاحبار به مثالى كه زديم اشاره كرده مىگويد: «بر عايشه وارد شدم و گفتم: چشمهاى انسان پرنده و گوشهايش قيف و زبانش مترجم و دستهايش دو بال و پاهايش دو پيك و قلب سلطان است، و هرگاه سلطان خوب باشد لشكريانش خوب است، پس عايشه گفت، من هم شنيدم كه پيامبر چنين مىفرمود.»«٢٧»
على (ع) در توصيف دلها فرمود: «براى خدا در زمين ظرفى به نام دلهاست پس محبوبترين دلها آن است كه از همه نازكتر و صافتر و محكمتر باشد»«٢٨» سپس آن را تفسير كرد و فرمود: در اين استوارتر و در يقين صافتر و نسبت به برادران نازكتر باشد و اين سخن اشاره به گفتار ذات حق است كه فرموده: أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ.«٢٩» و نيز فرموده: مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكاةٍ فِيها مِصْباحٌ.«٣٠»
گفته شده كه معنايش اين است كه نور مؤمن و قلب او مانند نور مشكات است و گفتار خداوند متعال: أَوْ كَظُلُماتٍ في بَحْرٍ لُجِّيٍّ.«٣١» مثل قلب منافق است و در گفتار خداوند: في لَوْحٍ مَحْفُوظٍ«٣٢» قلب مؤمن است.
سهل گويد: مثل قلب و سينه همانند عرش و كرسى است، اين بود مثالهاى مربوط به قلب.
«٢٧» عراقى گويد: ابونعيم اين حديث را در (( طب النبى صلّى اللّه عليه و آله )) نقل كرده و طبرانى در (( مسند الشاميين ، )) و بيهقى در (( الشعب )) از حديث ابوهريره نظير آن را نقل كرده اند، ابوهريره و احمد از حديث ابوذر بدين صورت نقل كرده اند: (( ((و امّا الا ذن فقمع ، و امّا العين فمقره لما يوعى القلب )) )) و هيچ يك از اين عبارات صحيح نيست .
«٢٨» راوندى در كتاب (( النوادر )) اين حديث را از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله نقل كرده چنان كه در (( سفينة البحار، )) ج ٢، ص ٤٤١ و در بحار، ج ١٥، جزء دوم ، ص ٢٩ از راوندى و ص ٣٠ از (( فقه الرضا )) روايت شده است .
«٢٩» فتح / ٢٩: در برابر كفار سرسخت و شديد و در ميان خود مهربانند.
«٣٠» نور / ٣٥: مثل نور خدا همانند چراغدانى است كه در آن چراغى (پرفروغ ) باشد.
«٣١» نور / ٤٠: يا همچون ظلماتى است در يك درياى پهناور.
«٣٢» بروج / ٢٢: در لوح محفوظ جاى دارد.