راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢١٧ - فايده سوّم، قبول شكست و خوارى

فايده ششم، دور ساختن خواب و ادامه شب زنده‌دارى است‌

زيرا كسى كه سير شود زياد آب بنوشد و هركه بسيار آب بنوشد بسيار بخوابد، از اين رو يكى از پيران در سر سفره به يارانش مى‌گفت: گروه مريدان بسيار نخوريد كه زياد آب بنوشيد و خوابتان زياد شود و در نتيجه بسيار زيان ببينيد، هفتاد صديق به اجماع معتقد بودند كه پرخوابى از بسيار نوشيدن است و بسيار خوابيدن موجب تباه شدن عمر، و از دست دادن نماز شب، و كودنى طبع، و سنگدلى است، و عمر گرانبهاترين گوهرهاست و سرمايه بنده است كه با آن تجارت مى‌كند، و خواب نوعى مرگ است و زيادى آن عمر را كوتاه مى‌كند، و فضيلت نماز شب نيز پوشيده نيست و با خوابيدن از بين مى‌رود، و هرگاه خواب بر انسان غالب شود شيرينى عبادت را در نمى‌يابد، و شخص عزب اگر در حال سيرى بخوابد محتلم شود و احتلام نيز او را از نماز شب بازمى‌دارد و ناگزير است كه يا با آب سرد غسل كند و اذيّت شود يا به حمام برود و بسا كه در شب نتواند حمّام برود، و نماز شب او فوت شود و به خرج حمّام محتاج مى‌شود و بسا كه در حمّام چشمش به عورتى بيفتد و در آن نيز خطرهايى است كه در كتاب طهارت نقل كرديم، و تمام اين امور نتيجه سيرى است، ابو سليمان گفته است:

محتلم شدن نوعى عقوبت است، و دليل آن گفتار اين است كه احتلام مانع عبادات زيادى مى‌شود، زيرا غسل در هر حالى دشوار است، بنابراين خواب سرچشمه بلاهاست و سيرى خواب مى‌آورد و گرسنگى آن را قطع مى‌كند.

فايده هفتم، گرسنگى آن است كه مواظبت بر عبادت را آسان مى‌سازد

زيرا خوردن مانع از عبادتهاى بسيار مى‌شود. انسان بايد زمانى را براى غذا خوردن و چه بسا زمانى را براى خريد و پخت غذا صرف كند، آنگاه بايد زمانى را براى شستن دست و خلال كردن در نظر بگيرد و بسيار بايد دنبال آب برود، چون بسيار آب مى‌نوشد پس اگر اين اوقاتى را كه براى خوردن مصرف مى‌كند در ذكر و مناجات و ديگر عبادتها صرف كند بسيار بهره ببرد. سرى گويد: على جرجانى را ديدم كه سويقى را مى‌مكيد، به او گفتم: چه چيز تو را به اين كار