راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٨٠ - آفت دوّم، سخن زايد است

پس پيامبر (ص) فرمود: «حرفتان را بگوييد ولى شيطان هواى نفسانى شما را نيارايد و عقلتان را نبرد.»«٤١» اين حديث اشاره است به اين كه زبان هر گاه در ستايش ديگران رها شود اگر چه سخن صواب باشد، بيم آن مى‌رود كه شيطان عقلش را به ستايش زايدى كه نيازى به آن نيست سوق دهد.

ابن مسعود گويد: شما را از سخن زايد بر حذر مى‌دارم پس آن سخنى كه حاجت انسان را بر آورد كافى است.

از مجاهده نقل شده كه گويد: «براستى كه سخن نوشته مى‌شود حتّى اگر شخصى فرزند خود را ساكت كند و به او بگويد: بزودى برايت چنين و چنان مى‌خرم يك دروغ برايش نوشته مى‌شود».

مى‌گويم: از طريق راويان شيعه چنين دروغى مجاز شمرده شده است.«٤٢»

غزالى گويد: حسن گفت: اى فرزند آدم نامه‌اى برايت گشوده شده و دو فرشته بزرگوار بر آن گماشته شده‌اند و كار تو را مى‌نويسند، هر كار خواهى انجام بده بسيار يا كم.

روايت شده كه سليمان بن داود (ع) يكى از ديوهاى خود را گسيل داشت و چند نفر را فرستاد كه رفتارش را بنگرند و به او خبر دهند. پس به سليمان گزارش كردند كه ديو از بازار گذشت در حالى كه سر بر آسمان برداشت و به مردم نگريست و سرش را تكان داد. سليمان علّت را از او پرسيد او گفت: از فرشتگان به شگفت آمدم كه بر بالاى سر مردم بسرعت مطالبى مى‌نوشتند، و فرشتگانى كه پايين‌تر از آنها بودند با شتاب آن مطالب را ديكته مى‌كردند.