راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٦٣ - شرح بزرگ بودن خطر زبان و فضيلت خاموشى

رسيده است ذكر مى‌كنيم.

بنابراين در آغاز، فضيلت سكوت را نقل مى‌كنيم و در پى آن آفات سخن گفتن بى‌مورد را مى‌آوريم. آنگاه به ترتيب بيان بيست آفت زبان به شرح زير مى‌پردازيم: به آفت سخن زايد گفتن، آفت فرورفتن در باطل، آفت مجادله، آفت دشمنى، آفت عمق بخشيدن به سخن با كج كردن دهان براى فصيح سخن گفتن و به زحمت سخن هماهنگ گفتن، فصاحت و تصنّع در آن و ديگر امورى كه عادت فصيحان مدعّى خطابه بر آن جارى است، آفت دشنام و بد زبانى، آفت لعن حيوان يا حمار يا انسان، آفت غنا و شعر، آفت شوخى، آفت ريشخند و مسخره كردن، آفت افشاى راز و آفت سوگند و سخن دروغ و بيان دروغهاى مجاز، پرهيز از دروغ با توريه‌ها، آفت غيبت، معناى غيبت و تعريف آن، اين كه غيبت منحصر به زبان نيست، عواملى كه به غيبت تحريك مى‌كند، علاجى كه زبان را از غيبت باز مى‌دارد، حرام بودن غيبت قلبى، موارد مجاز غيبت، كفّاره غيبت، آفت سخن‌چينى و آنچه در ردّ آن واجب است، آفت شخص دو زبانه كه در ميان دو دشمن در آمد و شد است و با هر يك مطابق دلخواهش سخن مى‌گويد، آفت ستايش، آفت غفلت از اشتباهات ظريف در بين سخن گفتن، بويژه در سخنانى كه مربوط به خدا و صفات اوست و به امور دين مربوط مى‌شود، آفت پرستش مردم عوام از صفات و سخن خدا و بحث درباره حروف و اين كه آيا حروف قديمند يا حادث و هر چه به اين امور مربوط است.

شرح بزرگ بودن خطر زبان و فضيلت خاموشى‌

بايد دانست كه خطر زبان زياد است و جز با سكوت، از آن رهايى نيست. از اين رو دين (اسلام) سكوت را ستوده و به آن تشويق كرده و فرموده است: «هر كس سكوت كند نجات يابد».«١»