راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٩٩ - شرح راههاى ورود شيطان به دل

دوست مى‌داريم و سنّت او را ترك كرديد، ٤- گفتيد: از مرگ مى‌ترسيم و آماده مرگ نشديد، ٥- خداى سبحان فرمود: إِنَّ الشَّيْطانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا«١٥٩» شما با شيطان در گناهان توافق كرديد، ٦- گفتيد: از دوزخ مى‌ترسيم و بدنهايتان در آن افكنديد، ٧- گفتيد: بهشت را دوست داريم و براى آن كار نكرديد، ٨- چون از بستر خود برخاستيد عيبهايتان را پشت سر انداختيد و عيبهاى مردم را برابرتان قرار داديد در نتيجه پروردگارتان را به خشم آورديد. پس چگونه خدا جوابتان را بدهد؟.

فصل: آيا يك شيطان آدمى را به گناهان گوناگون دعوت مى‌كند يا چند شيطان؟

اگر بگويى: آن كه آدمى را به گناهان گوناگون فرا مى‌خواند يك شيطان است يا چند شيطان؟ بايد بدانى كه در علم معامله نيازى به دانستن اين مطلب ندارى. تو دشمن را از خودت دور كن و از اوصاف او مپرس چنان كه گفته مى‌شود: سبزى از هرجا مى‌آيد بخور و از سبزى فروش مپرس. ولى آنچه با نور بينش و دلايل نقلى روشن مى‌شود اين است كه شياطين لشكريانى گرد آمده‌اند، و براى هر نوع گناهى شيطان ويژه‌اى است كه به آن گناه فرا مى‌خواند، امّا ذكر راه بينا شدن به طول مى‌انجامد و همان اندازه كه نقل كرديم كافى است، و آن اين كه گوناگون بودن مسبّبها و معلولها دليل بر گوناگون بودن اسباب و علتّهاست، چنان كه در نور آتش و سياهى دود گفتيم.

امّا روايات مجاهد، گفته است: ابليس پنج فرزند دارد و هريك را مأمور كارى كرده است، و نام آنها را چنين بيان كرده است: بثر، اعور، مبسوط، داسم، زلنبور، امّا بثر صاحب مصيبتهايى است كه در آن آدمى را به ناله و فرياد و دريدن گريبان و سيلى زدن به صورت و ادّعاى افكار دوره جاهليّت وا مى‌دارد امّا اعور صاحب ريا است كه آدمى را به ريا فرمان مى‌دهد و آن را در نظر انسان‌