راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٠١ - شرح راههاى ورود شيطان به دل
است در توبه باز است. ابليس گفت: پروردگارا اين بندهاى را كه در برابر من بزرگوارى دادهاى (آدم) اگر در برابر او كمكم نكنى بر او مسلّط نمىشوم.
خداى متعال فرمود: براى آدم فرزندى متولّد نشود مگر آن كه براى تو نيز فرزندى متولّد شود. عرض كرد: پروردگارا بيشتر كمكم كن، فرمود: تو مانند خون در بدن آنها روانى و سينههايشان را خانه خود مىگيرى، عرض كرد:
پروردگارا بيشتر كمكم كن، خداى متعال فرمود: أَجْلِبْ عَلَيْهِمْ بِخَيْلِكَ وَ رَجِلِكَ وَ شارِكْهُمْ في الْأَمْوالِ وَ الْأَوْلادِ وَ عِدْهُمْ وَ ما يَعِدُهُمُ الشَّيْطانُ إِلَّا غُرُوراً.«١٦١»
از ابو دردا روايت شده كه گفت: پيامبر خدا (ص) فرمود: «خدا جنّ را سه نوع آفريده است يك صنف مارها، كژدمها و حشرات زمين، و نوعى مانند باد در هواست، و يك نوع كه داراى حساب و عقابند. و خداوند انسانها را سه نوع آفريده است يك نوع مانند چهار پايانند، خداى متعال مىفرمايد: لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها«١٦٢» تا آخر آيه. و يك نوع كالبدهايشان مانند كالبد آدميزادگان است و روحشان روح شيطانهاست و يك نوع در سايه خدايند روزى كه جز سايه حق سايهاى نيست».«١٦٣»
وهيب بن ورد گويد: به ما خبر دادهاند كه ابليس براى يحيى بن زكريّا (ع) مجسّم شد و به او گفت: تو را پند مىدهم. يحيى گفت: نصيحت نمىخواهم، ولى مرا از حال آدميزادگان خبر بده گفت: آنها در نزد ما سه نوعند. يك نوع آنها سختترين نوعها نزد ما هستند به يكى از آنها روى مىآوريم تا او را بفريبيم و بر او مسلّط شويم آنگاه با بيتابى آمرزش مىخواهد و توبه مىكند، و
«١٦١» اسراء / ٦٤: لشكر سواره و پياده ات را بر آنها گسيل دار و در ثروت و فرزندانشان شركت جوى و آنها را با وعده ها سرگرم كن ولى شيطان جز فريب و دروغ وعده اى نمى دهد. حديث را بيهقى در (( الشعب )) روايت كرده چنان كه در (( الدرّالمنثور )) ، ج ٤، ص ١٩١ نقل شده است .
«١٦٢» اعراف / ١٧٩: آنها دلها (عقلهايى ) دارند كه با آن (انديشه نمى كنند و) نمى فهمند و چشمانى دارند كه با آن نمى بينند.
«١٦٣» حديث را ابن ابنى الدنيا در (( مكائد الشيطان )) و ابوالشيخ در (( العظمه )) و ابن مردويه در (( التفسير )) به سندى ضعيف روايت كرده اند، چنان كه در (( الجامع الصغير )) آمده است .