برده است. و آن كه مورد رحمت حق واقع شده در بالاى درجه خود درجات بالاترى مى‌بيند و نگاهش به آن درجات مانند نگاه ثروتمندى است كه ده درهم سرمايه دارد به ثروتمندى نگاه مى‌كند كه از خاور تا باختر زمين را مالك است و بر هريك از آنها ثروتمند اطلاق مى‌شود، امّا ميان آن دو بسيار تفاوت است و چه بسيار زيان و بى بهرگى است بر كسى كه بهره‌اش از آن اندك است.

خداى متعال فرمود: وَ لَلْآخِرَةُ أَكْبَرُ دَرَجاتٍ وَ أَكْبَرُ تَفْضِيلًا.«٨٣»

شرح شواهد دين‌

بر درست بودن راه كسانى كه از طريق مجاهده (با نفس) معرفت به دست مى‌آورند و از طريق دانش آموختن و راهى كه معمول و رايج است به كسب معرفت نمى‌پردازند.

هر انسانى كه از راه الهام و بطور ناخودآگاه چيزى بر او كشف شود، اگر چه اندك باشد درست بودن اين راه را مى‌شناسد و هركس در نفس خود چنين آگاهى نيابد لازم است كه به آن ايمان بياورد، زيرا درجه شناخت در انسان غريزه است و از دين و داستانها و تجربه‌ها شواهدى بر قيمت آن وجود دارد.«٨٤»

شاهد بر اين مطلب گفتار خداوند است: وَ الَّذِينَ جاهَدُوا فِينا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنا.«٨٥» بنابراين هر دانشى كه با مواظبت بر عبادت، بدون آموختن در دل آشكار شود طريق كشف و الهام است. پيامبر (ص) فرمود: «هركه به آنچه مى‌داند عمل كند خدا علم آنچه را نمى‌داند به او مى‌دهد و در عمل كردن به آنچه مى‌داند موفقّش مى‌دارد تا سزاوار بهشت شود و هركس به آنچه مى‌داند عمل نكند در آنچه مى‌داند سرگشته شود و در آنچه عمل مى‌كند توفيق به دست نياورد تا سزاوار دوزخ گردد»«٨٦»، خداى متعال فرمود:

«٨٣» اسراء / ٢١: درجات آخرت و برتريهايش از اين هم بيشتر است .

«٨٤» عنكبوت / ٦٩: و آنها كه در راه ما (با خلوص نيت ) جهاد كنند قطعا هدايتشان خواهيم كرد.

«٨٥» عنكبوت / ٦٩: و آنها كه در راه ما (با خلوص نيت ) جهاد كنند قطعا هدايتشان خواهيم كرد.

«٨٦» اين روايت به صورت زير قبلا گذشت (( من عمل بما علم ورثه اللّه علم ما لم يعلم ، )) ولى بر بقيه اين روايت (كه مؤ لف ذكر كرده است ) دست نيافتم .