راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٦٣ - شرح تفصيلى راه تهذيب اخلاق

يكى از حكيمان گفته است: نفس بر هركس مسلّط شود اسير شهوت دوستى آن گردد، و به زندان خواهشهاى نفس گرفتار آيد و قلبش از نعمتها محروم شود.

جعفر بن حميد گفته است: علما و حكما اتّفاق نظر دارند كه نعمتها به دست نيايد جز با ترك نعمتها.

ابو يحيى ورّاق گفته است: هركس به وسيله شهوتها اعضاى بدن را خشنود سازد، در قلب خود درخت پشيمانى بكارد.

وهيب بن ورد گفته است: هركس شيفته دنيا شود بايد آماده خوارى شود.

روايت شده كه زن عزيز (مصر) به يوسف پس از آن كه آن حضرت صاحب گنجهاى زمين شد، گفت: اى يوسف حرص و شهوت شاهان را به بردگى مى‌كشاند و صبر و تقوا بردگان را به شاهى مى‌رساند، يوسف (ع) گفت: خداى متعال مى‌فرمايد: إِنَّهُ من يَتَّقِ وَ يَصْبِرْ فَإِنَّ الله لا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُحْسِنِينَ.» «٨٠»

على (ع) فرمود: «آن كه مشتاق بهشت است در دنيا ترك شهوتها كند.»«٨١»

بنابراين علما و حكما متفقند كه راه رسيدن به سعادت آخرت تنها با نهى كردن نفس از هوى و مخالفت با شهوتهاست. پس ايمان آوردن به اين حقيقت لازم است.

از گفتار گذشته ما، شهوتهايى كه بايد ترك شوند و نيز شهوتهايى كه نبايد ترك شوند آشكار مى‌شود و خلاصه تمرين و سرّ آن اين است كه نفس از نعمتهايى كه در قبر همراهش نخواهد بود، فقط به اندازه لازم استفاده ببرد.

بنابراين در خوردن و زناشويى و پوشاك و مسكن و هرچه به آن احتياج دارد به اندازه نياز و ضرورت استفاده كند، زيرا اگر از آنها بيش از نياز بهره ببرد به آن‌