روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٥٨ - ترجمه

السّورة إِيمٰاناً فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا فَزٰادَتْهُمْ إِيمٰاناً وَ هُمْ يَسْتَبْشِرُونَ، وَ أَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزٰادَتْهُمْ رِجْساً إِلَى رِجْسِهِمْ [١]-الآية،گفت:سورت مؤمنان را ايمان بيفزود و كافران را كفر،يعنى مؤمنان عند نزول سورت،ايمان بيفزودند و كافران را كفر،، و لكن بر توسّع حوالت به سورت كرد،و مانند اين بسيار است. وَ كُنْتُمْ مِنْهُمْ تَضْحَكُونَ ،و از ايشان و دعا و گفتار [٢]ايشان مى‌خنديدى [٣].كوفيان خواندند مگر عاصم:«سخريّا»به ضمّ«سين»اين جا و در سورۀ ص [٤]،و باقى قرّاء هر دو جا به كسر«سين»خواندند.

خليل و سيبويه گفتند:هما لغتان [٥]،نحو درّىّ و درّىّ،و لجّىّ و لجىّ،و كرسىّ و كرسىّ.و كسائى و فرّاء گفتند:ميان ايشان فرق است،و آن آن است كه چون به كسر گويى،معنى استهزاء باشد از گفتار،و چون به ضم گويى معنى تسخير و تذليل و استعباد باشد.

إِنِّي جَزَيْتُهُمُ الْيَوْمَ بِمٰا صَبَرُوا ،من جزا دادم ايشان را،يعنى مؤمنان را.و جزاء، مقابلۀ عمل باشد به آنچه بر او مستحق باشند [٦]از ثواب يا عقاب [٧]،و قوله: بِمٰا ،«ما» مصدرى است،اى بصبرهم. أَنَّهُمْ هُمُ الْفٰائِزُونَ ،حمزه و كسائى خواندند:«انّهم» بكسر الالف على الاستيناف،و باقى قرّاء خواندند:«انّهم»،به فتح«الف»تعليقا بالجزاء،اى جزيتهم اليوم الفوز[بالجنّة] [٨]،گفت:من ايشان را براى [٩]صبرى كه براى من كردند در [١٠]بلا و محنت شما را [١١]رستگارى دادم ايشان را و ظفر به بهشت.

قٰالَ كَمْ لَبِثْتُمْ فِي الْأَرْضِ ،گويد خداى تعالى آن كافران را كه:شما چند گاه در زمين مقام كردى؟ در اين خلاف كردند كه مراد به مقام در زمين چيست؟بعضى گفتند:مدّت