روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢١٠ - ترجمه

همچنين گويند:التقى الاعميان و تلاقى الضّريران.و اگر لقاء،رؤيت بودى اين مناقضه نبودى؟و قال تعالى: مَرَجَ الْبَحْرَيْنِ يَلْتَقِيٰانِ [١].و رؤيت بر رويها [٢]نيست،چه به رويها [٣]يكديگر [٤]نبينند.و در آيت،التقاء به معنى مماسّه و مخالطت است،يعنى به يكدگر رسيدند.

دگر آن‌كه اتّفاق مفسّران است كه:آيت در حقّ كافران مشرك آمد [٥]،ايشان به اثبات صانع نگروند [٦]،فضل بر آنكه اثبات يا نفى رؤيت كردند.دگر آن‌كه اين طعن بر مثبتان [٧]رؤيت متوجّه‌تر است ازآن‌كه بر نفات رؤيت،براى آن‌كه خداى تعالى حكايت كرد از ايشان كه ايشان رؤيت بر خداى تعالى روا داشتند،و گفتند:

أَوْ نَرىٰ رَبَّنٰا ،و اين مخالفت نافيان رؤيت باشد و موافقت مثبتان رؤيت.

آنگه گفت: يَوْمَ يَرَوْنَ الْمَلاٰئِكَةَ ،آن روز كه ايشان فريشتگان را ببينند [٨]خبر داد كه از اين دو اقتراح ايشان فرداى قيامت يكى خواهد بودن و آن رؤيت فريشتگان است،اگر خداى مرئى بودى بگفتى كه ايشان فريشتگان را ببينند،و گروهى ديگر خداى را. لاٰ بُشْرىٰ يَوْمَئِذٍ لِلْمُجْرِمِينَ ،آن روز بشارتى و مژده‌اى نبود كافران را. وَ يَقُولُونَ ،و گويند اين كافران را: حِجْراً مَحْجُوراً ،اى حراما محرّما.

قتاده گفت:اين از قول فريشتگان بود، وَ يَقُولُونَ ،و يعنى فريشتگان گويند:

بشارت بر شما حرام [٩]محرّم است.و مجاهد و ابن جريج گفتند [١٠]:آن قول كافران است،و معنى آن است كه:عوذا معوذا من العذاب،ما پناه مى‌جوييم از عذاب [١١].

بعضى دگر گفتند:اين كلمتى است كه عرب گويند عند آن‌كه ايشان را شدّتى و مكروهى پيش آيد،گويند: حِجْراً مَحْجُوراً ،اى نرى ضيقا [١٢]مضيّقا.و روا بود كه كافران عند آن‌كه به ضرورت بدانند كه مرجع ايشان با دوزخ و عذاب است،