گوييم تقدير آن است كه:ثلاث اوقات[عورات] [١]،على حذف المضاف و اقامة المضاف اليه مقامه،تا مستقيم شود.و باقى قرّاء: ثَلاٰثُ عَوْرٰاتٍ ،خواندند به رفع «ثلاث»على تقدير هى [٢]ثلاث عورات.

آنگه گفت: لَيْسَ عَلَيْكُمْ وَ لاٰ عَلَيْهِمْ جُنٰاحٌ ،بر شما و بر ايشان حرجى و بزه‌اى نيست. بَعْدَهُنَّ ،پس از اين سه‌بار كه بيان كرد در سه وقت كه وقت عورت باشد.

اكنون بدان كه:جمع فعله چون جمع سلامت باشد و اگر [٣]واحد او ساكن العين باشد،«عين»او را در جمع تحريك كنند،نحو:جفنة و جفنات،و صحفة و صحفات، و صفحه و صفحات،چون عين الفعل حرفى صحيح باشد.فامّا چون«واو»يا«يا» باشد بيشتر عرب تحريك نكنند كراهة [٤]الحركة على حرف العلّة،فقالوا:جوزات و بيضات،و على هذا لغة التّنزيل في قوله:ثلاث عورات،و قال بعضهم:عورات و جوزات و بيضات،قال الشّاعر-شعر:

ابو بيضات رائح متأوّب رفيق بمسح المنكبين سبوح
و در شاذّ،اعمش خواند:«ثلاث عورات»بتحريك الواو. طَوّٰافُونَ عَلَيْكُمْ بَعْضُكُمْ ،گردندگان[اند] [٥]اين بندگان [٦]و كودكان بر شما،يعنى هر ساعت ايشان را كارى بود بر شما،در سراى آيند و بشوند،دستورى خواستن هر ساعت ايشان را متعذّر بود در اين سه وقت دستورى خواهند،[و ما عدا ذلك،و آنچه جز آن باشد اين بندگان و كودكان نابالغ اگر دستورى نخواهند] [٧]بر ايشان و بر شما حرجى نباشد.

كَذٰلِكَ يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمُ الْآيٰاتِ ،و خداى تعالى احكام شرع شما را بيان مى‌كند.

مقاتل گفت:آيت در زنى آمد نام او اسماء بنت مرثد،او را غلامى بود بزرگ،وقتى ناگاه در سراى شد.او را از آن كراهت آمد،و او بر حالتى [٨]كه نخواست كه او را غلام چنان بيند،بيامد و گفت:يا رسول اللّه!اين غلامان و خدمتكاران در سراى ما

[٧] [٥] [١] .اساس:ندارد،از آط،افزوده شد.

[٢] .اساس:يعنى،به قياس با نسخۀ آط،و ديگر نسخه بدلها،تصحيح شد.

[٣] .آط،آب،آج،آز،آل،مش+چه.

[٤] .آل،آج:كراهية.

[٦] .آج،لب،آل+ايشان را متعذّر.

[٨] .آط،آج،لب،آل،مش:كه او بر حالتى بود.