روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٣٠٢ - ترجمه

قوله تعالى: طسم [١]،حمزه و كسائى و خلف و عاصم در بعضى روايات«طا» را اماله كردند،و مدنيان ميان كسره و فتحه خواندند [٢]،و باقى قرّاء خواندند به تفخيم به فتح«طا».ابو جعفر و حمزه اظهار«نون»كردند براى تبيين و تمكين،و باقى قرّاء اخفا كردند براى مجاورت«ميم»[كه] [٣]من حروف الفم است.

امّا معنى كلمه را [٤]در او خلاف كردند،والبى گفت از عبد اللّه عبّاس كه:

طسم ،قسم است يا [٥]نامى است از نامهاى خداى تعالى.عكرمه گفت:علما عاجزند از تفسير آن.مجاهد گفت:[١٤٢-پ]نام سورت است،و ابو روق گفت:نامى است از نامهاى قرآن.محمّد بن كعب القرظيّ گفت:«طا»،طول خداست «سين»سناى اوست،و«ميم»ملك اوست.خداى تعالى قسم كرد به طول و سناء و ملك خود.محمّد بن الحنفيّة روايت كرد از اميرالمؤمنين على-عليه السّلام-كه:

رسول-عليه السّلام-گفت:«طا»طور سيناست،و«سين»اسكندر[يه] [٦]است و «ميم»مكّه است،خداى تعالى قسم كرد به اين چيزها.و صادق-عليه السّلام- گفت:«طا»درخت طوبى است،و«سين»سدرة المنتهى است،و«ميم»محمّد مصطفى است-عليه السّلام.

تِلْكَ ،اشارت است به آيات قرآن،اى هذه الآيات، آيٰاتُ الْكِتٰابِ الْمُبِينِ ، اين آيات قرآن آيات كتابى است مبين و روشن.

لَعَلَّكَ بٰاخِعٌ نَفْسَكَ ،آنگه با رسول-عليه السّلام-خطاب كرد و او را تسلّى داد و گفت:همانا اى محمّد كه تو خويشتن را هلاك خواهى كرد كه اين كافران ايمان نمى‌آرند.

سبب نزول [٧]آيت آن بود كه:رسول-عليه السّلام-اهل مكّه را دعوت كرد [٨]و ايشان ايمان نمى‌آوردند،رسول دل‌تنگ شد و اثر رنج او پيدا مى‌شد [٩]،خداى تعالى