١-آيا اين كتاب فتوايى است؟ به اتفاق همه، تدوين اين كتاب با توجه به سخن صدوق در مقدمه كتاب (١) به قصد افتاء آغاز شده است ولى باقى ماندن صدوق بر اين قصد تا پايان كتاب به موضوعى اختلافى بدل شده و دو ديدگاه بروز يافته است.

ديدگاه اول: بازگشت صدوق از تصميم خود، طرفداران اين ديدگاه معتقدند صدوق پس از آغاز تاليف كتاب از سخن خود در مقدمه سرباز زده، و كتاب را با كنار نهادن تصميمى كه گرفته بود به پايان رسانده است. مرحوم مجلسى و صاحب جواهر و جمعى ديگر داراى اين ديدگاه بودند (٢) صاحب جواهر مى‌گويد:

وقد يشهد له التتبع لكتابه. (٣)

تتبع در كتاب صدوق بر بازگشت او از سخنى كه در اول كتاب گفته گواهى مى‌دهد. با پذيرش اين ديدگاه نمى‌توان اذعان نمود به صرف ورود يك مرسل در كتاب فقيه، صدوق به مضمون آن افتاء كرده است.

ايراد الصدوق(ره) للمرسل فى كتابه لا يدل على اعتقاده بمضمونه لانه عدل عما ذكر فى صدر كتابه كما عن المجلسى. (٤)

(١)من لايحضره الفقيه، ج ١، ص٣ .
(٢)ر.ك: مستمسك، ج ١ ، ص٣٠٣، جواهر، ج ٥ ، ص٣٠٠٣ .
(٣)جواهر، ج١ ، ص ٣٠٠ .
(٤)مستمسك، ج ١، ص٣٠٣ .