در اين نوشتار برآنيم تا دريچه اى بگشاييم به فقه ايشان، و به فراخور بحث و مجال و بضاعت مزجاه، گوشه هايى از فقه ايشان را كه در كتاب (جامع المدارك) تجلى يافته تحليل و بررسى بنماييم.

زندگانى علمى و فقهى مرحوم آيه اللّه خوانسارى قدس سره (١)

آن بزرگوار در ١٨ محرم الحرام سال ١٣٠٩ ه . ق. در شهرستان خوانسار و در خانواده اى عالم و فرهيخته ديده به جهان گشود. تحصيلات مقدماتى و سطوح حوزوى را در آن سامان و نزد برادر والامقام خويش مرحوم آيه اللّه سيد محمد حسن (متوفاى ١٣٣٧ ه . ق) و شوهر خواهرشان مرحوم حاج سيد على اكبر بيدهندى فرا گرفت. در اوان جوانى جهت تكميل تحصيلات خويش رهسپار حوزه علميه اصفهان شده و به خوشه چينى از محضر اساتيد آن ديار پرداخت. در دروس خارج فقه و اصول بزرگانى چون حاج مير محمد صادق احمدآبادى اصفهانى و آخوند ملا عبدالكريم گزى و ميرزا محمد على تويسركانى، كه همگى از تربيت شدگان حوزه نجف بودند، حاضر شد و بهره ها كسب كرد. علم دوستى مفرطيشان باعث شد رخت سفر بسته جهت استفاده بيشتر، و آشنايى نزديك با سه چشمه مبانى و مباحثات فقهى آن روزگار تشيع عازم نجف اشرف، على مشرفه آلاف التحيه والثناء، بشود. در آن حوزه مباركه دو سال در درس مرحوم آخوند خراسانى و چندين سال نيز در درس مرحوم آيه اللّه سيد محمد كاظم يزدى و آيه اللّه نائينى و آيه اللّه آقا ضياء الدين عراقى قدس اللّه اسرارهم الزكيه با جديت و ض‌شتكار فراوان حاضر شد، و به مدارج عاليه اى در فقه و اصول رسيد. ايشان همچنين در رياضيات و فلسفه اسلامى نيز تحقيقات عميقى انجام داد. در سال ١٣٣٥ ه .ق با كوله بارى از علم و معرفت، رهسپار ايران شد، اما به مجرد آگاهى از حضور آيه اللّه حائرى يزدى در حوزه اراك باز هم در مجلس درس ايشان حضور

(١)برگرفته از، مجله ء نور علم، شماره٨ ، سال١٣٦٣، ص ١١ تا١٥ ، و مجله مكتب اسلام، سال٢٤/١٣٦٣ .