روايات ديگرى نيز به همين مضمون وارد شده است چگونگى دلالت به اين گونه است كه نهى از قمار اطلاق دارد، چه در آن برد و باختى باشد و چه در آن برد و باختى نباشد. بنابراين بازى با شطرنج به خاطر قمار بودن حرام است، هرچند در آن برد و باخت نباشد. در واقع اين روايات منبع مبناى سوم در حرمت بازى با شطرنج است.

نقد و بررسى

برخى از اين روايات هر چند از جهت سند تمام نيستند ليكن در ميان آنها روايت قابل اعتماد وجود دارد. از اين رو از بحث سندى خوددارى مى‌شود اما از نظر دلالت اشكالاتى قابل تصور است:

اولا، گذشت كه صدق عنوان قمار از نظر لغت شناسان متقدم به برد و باخت است و در اصطلاح فقها نيز مفهوم قمار بدون برد و باخت صادق نيست. بنابراين بازى با شطرنج بدون برد و باخت در لغت و اصطلاح قمار نيست تا مشمول اطلاقات و عمومات نهى از قمار باشد.

ثانيا، بر فرض بپذيريم عنوان قمار در روايات اعم است و موارد بازى بدون برد و باخت را نيز فراگيرد، در اين صورت ممكن است گفته شود: پرسش از موارد متداول قمار در آن روزگار بوده و آن قمارى است كه همراه با برد و باخت باشد، هرچند بپذيريم بازى بدون برد و باخت نيز كم نبوده. بنابراين قمار در اين روايات ناظر به موارد متعارف آن عصر است و نسبت به بازى بدون برد و باخت اطلاق ندارند. شاهد اين مدعا برخى روايات است كه قمار با شطرنج را از گناهان كبيره مى‌شمارد و تعبيراتى در آنها به كار رفته كه با قمار همراه برد و باخت مى‌سازد. از باب نمونه ابن ادريس در متطرفات نقل مى‌كند:

عن ابى عبداللّه(ع)قال: بيع الشطرنج حرام و اكل ثمنه سحت و اتخاذها كفر واللعب بها شرك والسلام على اللاهى بها معصيه وكبيره موبقه