فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٣٦ - شطرنج از نگاه آيه اللّه سيد احمد خوانسارى محمد رحمانى
از سوى ديگر جمله (لاتقربوهما) پاسخ به پرسش است نمىتواند نسبت به غير مورد سوال اطلاق و عموم داشته باشد، زيرا امام(ع)در مقام بيان پاسخ به پرسش است نه بيشتر و سوال از حكم بازى با شطرنج و نرد در آن زمان است كه-اگر نگويم هميشه- دست كم بيشتر اوقات براى بازى برد و باخت استفاده مىشده است. ثانيا، در سند روايت احمد بن محمد بن عيسى واقع شده كه ميان موثق و مجهول مشترك است اگر او از مشايخ شيخ صدوق باشد مجهول است در نتيجه سند روايت قابل اعتماد نيست.
٦. روايات ناهى از قمار:
از جمله ادله حرمت بازى با آلات مخصوص قمار- از جمله شطرنج هرچند همراه با برد و باخت نباشد- روايات فراوانى است كه از عنوان قمار و ميسر نهى كرده. برخى از اين روايات مانند روايت پيشين ابوجارود در تفسير ميسر كه عبارت (كل قمار ميسر) در آن بود. مرحوم شيخ حرعاملى بابى را در وسايل الشيعه با عنوان (باب تحريم كسب القمار حتى الكعاب و الجوز والبيض وان كان الفاعل غير مكلف و تحريم فعل القمار) منعقد كرده و در آن چهارده روايت نقل كرده است. (٥٨) از جمله روايت زياد بن عيسى:
سالت اباعبداللّه(ع)عن قوله- عزوجل-: ولاتاكلوا اموالكم بينكم بالباطل. (٥٩) فقال: كانت قريش يقامر الرجل باهله و ماله فنهاهم اللّه عن ذلك. (٦٠)
زياد بن عيسى از امام صادق(ع)از تفسير فرمايش خداوند كه مىگويد:
(مالهايتان را ميان خودتان به باطل نخوريد) پرسيدم. حضرت فرمود: قريش با زنان و اموالشان قمار مىكردند و خداوند آنها را از اين كار منع كرد.
(٥٨)همان، جل١٢، باب ٣٥ از ابواب مايكتسب به،ص١١٩.
(٥٩) بقره/١٨٨.
(٦٠)وسايل الشيعه، ج ١٢، باب٣٥ از ابواب مايكتسب به، ج١، ص١١٩٧.