باطل و حرام باشد در حالى كه حرام نيست. توضيح كلام وى اين است كه حق نبودن اعم از حرمت است، زيرا بسيارى از امور در زندگى روزمره انسانها حق نيست با اين حال حرام نيست. اين حديث از آن جهت كه امام در مقام بيان حكم شطرنج مى‌فرمايد: (لاخير فيه) دلالت نداشتن آن بر حرمت روشنتر است، زيرا پرواضح است خير نبودن در چيزى اعم است از حرام بودن و كراهت. از اين رو حديث حمل بر كراهت مى‌شود. محقق شيرازى پس از نقد و بررسى اين روايت در پايان آن را حمل بر كراهت مى‌كند. (٥٦)

٥. روايت ابوربيع:

روايت ديگرى كه بدان بر حرمت بازى با شطرنج- هرچند بدون برد و باخت- استدلال شده روايت ابو ربيع شامى‌از امام صادق(ع)است:

قال: سئل عن الشطرنج و النرد. فقال:لاتقربوهما. (٥٧)

ابوربيع مى‌گويد: از امام صادق(ع)درباره شطرنج و نرد پرسيده شد. حضرت فرمود: نزديك آن دو نشويد. تقريب استدال از اين قرار است كه نهى از نزديك شدن اطلاق دارد و هرگونه بازى با آن را فرامى‌گيرد.

نقد و بررسى

به اين استدلال، اشكالاتى را مى‌توان مطرح كرد:

اولاً، (لاتقربوا) در اينجا كنايه از ترك چيزى است كه در آن زمان متعارف بوده و بى گمان متعارف در آن روزگار بازى با شطرنج با برد و باخت بوده است. بنابراين بازى بدون برد و باخت را فراگير نيست.

(٥٦)آيه اللّه محمد تقى شيرازى، حاشيه مكاسب، ص١٢٢.
(٥٧)وسايل الشيعه، ج١٢، باب ١٠٢ از ابواب مايكتسب به، ج١٠، ص٢٣٩٦.