فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٢٣ - شطرنج از نگاه آيه اللّه سيد احمد خوانسارى محمد رحمانى
برخى ديگر از فقها در صدق مفهوم قمار افزون بر بازى با وسايل ويژه قمار وجود برد و باخت را شرط كرده اند. بسيارى از فقها اين باور را كه هماهنگ با نظر ارباب فرهنگ است ابراز كرده اند. از جمله صاحب جواهر پس از استدلال بر حرمت قمار و مالى كه از آن نقل و انتقال مىشود- چه از دو طرف قمار و يا از شخص سوم- مىنويسد:
بل قيل: ان اصل القمار الرهن على اللعب بشى من آلاته كما هو ظاهر القاموس والنهايه او صريحهما وصريح مجمع البحرين. (٢٦)
بلكه گفته شده: اصل قمار عبارت است از گرو نهادن بر بازى با آلات قمار. همان گونه كه ظاهر قاموس اللغه ونهايه بلكه صريح اين دو و صريح مجمع البحرين اين معنا است.
لازم به يادآورى است هر چند صاحب جواهر اين مطلب را با كلمه (قيل) بيان كرده ليكن نظر قطعى وى همين است، زيرا پس از بيان اين نظر باور آنان كه در قمار برد و باخت را شرط نمىدانند نمىپذيرد و بازى بدون برد و باخت را حرام نمىشمارد، به دليل اصل و سيره قطعى و انصراف ادله حرمت به بازى از روى برد و باخت از سوى ديگر هدف او از كلمه (قيل) رد اين نظر است كه پول بايد از سوى بازى كننده پرداخت شود.
محقق نراقى از كسانى است كه در صدق مفهوم قمار برد و باخت را شرط مىكند و اما نسبت به اين كه گرو بايد تنها از سوى بازيگران باشد ترديد مىكند. ايشان مىنويسد:
ثم الظاهر ان القمار يكون فى كل لعب جعل للغالب اجرء مطلقا او اذا كان بما
(٢٦)محمد حسن نجفى، جواهر الكلام، ج ٢٢، ص١٠٩، دار احياء التراث العربى.