١. جز علامه طريحى، ديگران در صدق مفهوم قمار برد و باخت و گروگذارى را شرط و مقوم مفهوم آن دانسته‌اند. بنابراين بازى بدون برد و باخت از نظر آنان قمار نيست و اين نكته اثر زيادى در فقه دارد.

٢. در اين كه قمار مصدر فعل ثلاثى مجرد است يا ثلاثى مزيد و در صورت دوم مصدر كدام باب است مورد گفتگو واقع شده و چون اثر فقهى ندارد مورد تحقيق قرار نمى‌گيرد.

مفهوم قمار در اصطلاح فقها

از جمله مطالبى كه پيش از شروع به اصل بحث بايد تحقيق گردد مفهوم و تعريف قمار در اصطلاح فقها است. اين بحث در استنباط حكم بازى با شطرنج نقش اساسى دارد، زيرا همان گونه كه گذشت يكى از مبانى فقهى حرمت بازى با شطرنج اين است كه قمار حتى در بازيهاى بدون برد و باخت صادق است. بنابراين رواياتى كه دلالت بر حرمت قمار دارند آن را در برمى‌گيرند. از اين رو كند و كاو از مفهوم قمار لازم به نظر مى‌رسد. فقها در مفهوم قمار اختلاف كرده اند: برخى قوام آن را به برد و باخت مى‌دانند و برخى ديگر آن را بدون برد و باخت نيز صادق مى‌دانند.

محقق اردبيلى براى قمار مفهوم وسيعى قائل است و آن را بى برد و باخت صادق مى‌داند:

القمار هو اللعب بالات المعده له كالنرد و الشطرنج. (٢٤)

قمار عبارت است از بازى با وسايل ويژه قمار مانند بازى با نرد و شطرنج. شهيد دوم نيز همانند محقق اردبيلى از ظاهر كلامش استفاده مى‌گردد كه برد و باخت را در آن شرط نمى‌داند. وى مى‌نويسد:

القمار وهو اللعب بالات المعده له كالنرد و الشطرنج. (٢٥)

قمار عبارت است از بازى با وسايل ويژه براى قمار مانند نرد و شطرنج.

---------

(٢٣)سعيد خورى، اقرب الموارد، ج،٢، ص١٠٣٦١، آيه اللّه نجفى.
(٢٤)محقق اردبيلى، مجمع الفائده و البرهان، ج٨، ص٤، انتشارات جامعه مدرسين.
(٢٥)شهيد ثانى، مسالك الافهام، ج ٣، ١٢٢، معارف اسلامى.