فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٢١ - شطرنج از نگاه آيه اللّه سيد احمد خوانسارى محمد رحمانى
قامره مقامره وقمارا فقمره... راهنه فغلبه. (١٨)
علامه طريحى از كسانى است كه در صدق مفهوم قمار برد و باخت را شرط نمىكند. وى مىنويسد:
اصل القمار الرهن على اللعب بالشى من هذه الاشياء و ربما اطلق على اللعب بالخاتم و الجوز. (١٩)
اصل قمار عبارت است از برد و باخت در بازى با يكى از اين وسايل مخصوص و چه بسا قمار بر بازى با انگشتر و گردو نيز اطلاق گردد.
صاحب المنجد (قمار) را هم فعل ثلاثى مجرد بر وزن فَعَلَ و هم از فعل ثلاثى مزيد از باب مفاعله و باب تفعل و تفاعل گرفته و قوام مفهوم قمار را برد و باخت دانسته است:
قمر- قمرا: راهن و لعب فى القمار... قامر مقامره و قمارا ه:
راهنه ولاعبه فى القمار تقمر الرجل غلبه فى القمار تقامر القوم: تراهنوا و لعبوا فى القمار. القمار(مص): كل لعب يشترط فيه ان ياخذ الغالب من المغلوب شيئا سواء كان بالورق او غيره. (٢٠)
علامه دهخدا نيز از چند فرهنگ لغت نقل مىكند كه آنان در مفهوم قمار وجود برد و باخت را شرط كرده اند:
قمار... مقامره بگرو چيزى باختن و نبرد كردن با هم بگرو. (منتهى الارب)... قمار هر بازى كه در آن شرط و گروبندى باشد. (٢١)
صاحب لسان العرب نيز در صدق مفهوم قمار برد و باخت و گرو را شرط كرده است:
قامر الرجل مقامره و قمارا راهنه وهو التقامر. (٢٢)
(١٨)فيروز آبادى، القاموس المحيط، ج٢٢، ص١٢٥٨.
(١٩)علامه طريحى، مجمع البحرين، ج،٣، ص٤٦٣.
(٢٠)المنجد، ص٦٥٣، چاپ بيستم.
(٢١)دهخدا، لغت٣نامه، ج ٣، ص٤٦٦.
(٢٢)ابن منظور، لسان العرب، ج٥٦، ص١١٥.