واللعب بالات القمار غير عنوان القمار فانا وان قلنا بان عنوان القمار لايتحقق الا مع الراهنه الا ان اللعب بالات القمار يصدق بلامعاوضه. عمده دليل حرمت بازى با وسايل قمار هر چند بدون برد و باخت رواياتى است كه از بازى با نرد (٢) و شطرنج و همانند آن نهى مى‌كنند و بازى با وسايل قمار غير از عنوان قمار است و ما با اين كه عنوان قمار را بدون برد و باخت محقق نمى‌دانيم ليكن بر بازى با آلات بدون بردو باخت صادق است.

مبناى ديگر در حرمت بازى با شطرنج، ويژگى و خصوصيت آن است. يعنى از ميان وسايل قمار، براى شطرنج، ويژگى خاص استفاده مى‌گردد در نتيجه بازى با آن نيز حرام است. بر اساس اين مبنا حرمت بازى با شطرنج داير مدار برد و باخت و يا صدق عنوان قمار و يا شمول اطلاق رواياتى كه از بازى با ابزار قمار نهى مى‌كنند نخواهد بود بلكه خود عنوان شطرنج صرف نظر از صدق عنوان قمار و يا بازى با آلات قمار موضوعيت دارد. شاهد بر اين مطلب روايات فراوانى است كه در خصوص شطرنج با تعابير بسيار تندى رسيده است. از جمله:

عن ابى بصير عن ابى عبداللّه(ع)قال: بيع الشطرنج حرام و اكل ثمنه سحت و اتخاذها كفرء و اللعب بها شرك و السلام على اللاهى بها معصيه و كبيره موبقه و الخائض فى ها يده كالخائض يده فى لحم الخنزير لاصلاه له حتى يغسل يده كما يغسلها من مس لحم الخنزير والناظر اليها كالناظر فى

(١)آية اللّه‌ سيد على شاهرودى، محاضرات فى الفقه الجعفرى، ج١، ص ٤٢٦، تقريرات درس آية اللّه‌ خويى، دارالكتاب الاسلامى.
(٢)بازى معروف از مخترعات بوذر جمهر است كه در برابر شطرنج ساخته لغت نامه دهخد، ماده نرد ج٥١،ص٤٢١.