به طبع رسيده، بسيار سست به نظر مى‌رسد، به عقيده من انتشار اين اشعار موجب وهن مقام اوست، اگر شخصى در فنون علمى تبحر داشت و از نوابغ علم به شمار مى‌رفت، لازم نيست كه شاعر هم باشد؛ اغلب دانشمندان عصر صفوى طبع شعر داشتند و من نمى‌دانم چه سرّى در اين كار است كه محقّقترين فقيه و اصولى و بزرگترين فيلسوف و عارف، آرزو داشته است كه بتواند شعر بگويد. اين حكايت از عظمت شعر و مطلوبيت ذاتى آن مى‌نمايد. و در عمر خود نديدم كسى را كه صاحب ذوق سليم و روح مستقيم باشد و به شعر اظهار علاقه ننمايد.

ملا صدرا در مطاوى تحقيقات خود در تفسير اشعارى دارد كه بعضى از آن اشعار لطيف و زيباست.

٢١. الرسالة القدسيّة فى اسرار النّقطة الحسيّة «المشيرة الى اسرار الهويّة الغيبية».

از طرز تحرير اين رساله معلوم مى‌شود كه از تصنيفات ملا صدرا نمى‌باشد، اين كتاب در حاشيه مبدأ و معاد چاپ سنگى قديم (ص ١٥٣ تا ١٨٣) در تهران چاپ شده است. حقير اين اثر را از آخوند ملا صدرا نمى‌داند.

٢٢. سريان نور وجود حق، اين رساله را بعضى از حكيم محقق و عارف كامل، ملا محسن فيض دانسته‌اند؛ ولى حق آن است كه رساله از فيض نيست، چون فيض هيچ وقت قائل به اصالت ماهيت نبوده و اين رساله به طريقه ذوق التألّه نوشته شده است و صدر المتألّهين در اين رساله مبناى محقق دوانى را تمام دانسته است؛ معلوم مى‌شود آخوند اين رساله را در اوائل عمر خود كه قائل به اصالت ماهيّت بوده، نوشته است؛ اين اثر جزء رسائل (ص ١٣٢ تا ١٤٨) در تهران به چاپ رسيده است.

٢٣. رساله سه اصل كه به فارسى نوشته شده است، در واقع اين رساله‌اى است در ردّ منكران حكمت و معارف عقليه، ملا صدرا از آنجايى كه در فشار عجيب واقع بوده اهل ظاهر و قشريّون و منكران معارف الهيّه سخت او را تعقيب كرده بودند، به همين لحاظ نتوانست در شيراز توقف نمايد، لذا در اين رساله كسانى را كه با وى ستيزه نموده‌اند و يا با ستيزه كنندگان هم مذاق بوده‌اند، سخت تعقيب كرده است. در اين كتاب در تحقيق مبدأ و معاد به طريقه رياضت و مجاهدت و وجوب اعراض از اهل اوهام و منغمران در دنيا، پرداخته است و الحق از