توضيح كامل به زبان فرانسوى در چهار جلد منتشر شده است. با ملاحظه آنچه كه بيان شد، ملا صدرا در چنين دورانى به وجود آمد و فلسفه و حكمت اسلامى را احيا نمود.

كسانى بى‌مأخذ صحبت مى‌كنند و ملا صدرا را تابع افكار ديگران معرفى مى‌نمايند و خيال مى‌كنند تأسيسات عميق فلسفى او با همين سلك و روش، در آثار ديگران وجود دارد و كار او جمع‌آورى اين عقائد و افكار است و برخى از غير اهل فن مثلا به محض آنكه در كتابى اسمى از اتحاد عاقل و معقول مى‌بينند، معتقد مى‌شوند كه اين مبنا را آخوند از اين موضع گرفته و به نام خود شهرت داده است.

آنچه كه در كتب ملا صدرا بايد با اهميت تلقى شود، آن است كه او قواعدى را تأسيس نموده است كه آن قواعد، پايه و اساس مطالب عاليه فلسفه است؛ قواعدى كه اگر يكى از آنها برهانى نشود، اثر آن در كليه قواعد فلسفى سرايت مى‌نمايد و اثر مى‌گذارد، آن‌همه اشكالات وارد بر مشاء و اشراق ناشى از عدم هماهنگى اين قواعد است در فلسفه آنها.

مسأله مهم ديگر در كتب ملا صدرا كه واقعا حيرت‌آور است، فروعات و مسائل مهمى است كه متفرع بر اين قواعد مى‌شود و يكى از كارهاى اساسى و مهم كه بايد انجام شود، آن است كه شخص واردى بايد قواعد تأسيسى مقرر در حكمت متعاليه را با مسائل بى‌شمارى كه بر آن متفرع مى‌شود، در كتابى جداگانه به رشته تحرير درآورد و در ضمن، مقايسه‌اى نيز بين مبانى ملا صدرا و ديگران به عمل آورد، آن وقت است كه معلوم مى‌شود در دوران تأليف و تدوين حكمت و فلسفه ملا صدرا، چه امتيازى نسبت به ديگران داراست وگرنه در حاشيه مطالب علمى سير نمودن و به نظر سطحى به مسائل فلسفى نگريستن و در وادى ديگر سير كردن، انسان را به واقع نمى‌رساند و اصولا اظهار رأى در اين قبيل از مطالب، از عهده كتابشناس و فهرست نويس خارج است و بايد عقائد هر فيلسوفى را با افكار محققان قبل از او مقايسه نمود و كارهاى اختصاصى او را ملاك قضاوت قرار داد.

برخى از حكما در تحرير مسائل مهم فلسفى و تدوين كتب علمى، قدرت خاص دارند و مباحث علمى را به سبكى عالى و مقرون با ابتكار و تصرف در مبانى علمى به سلك تحرير درمى‌آورند؛ شيخ رئيس و فارابى از اين دسته از فلاسفه به شمار مى‌روند. شيخ، فلسفه مشّاء