تأويل به حسب لغت در بسيارى از موارد مرادف تفسير است، در كثيرى از آيات و احاديث اين دو لفظ مترادف استعمال شده‌اند (اوّل الكلام تأويلا، و تأوله، دبّره و قدّره و فسّره) در آيه شريفه: فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ وَ ابْتِغاءَ تَأْوِيلِهِ ... وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ‌.

در آيات قرآن تأويل به معناى بيان و كشف و إيضاح زياد استعمال شده است. تأويل در اصطلاح متأخران از علماى اصول فقه و علماى كلام، غير از معناى لغوى به معنى إيضاح و كشف است. محققان در مبحث حجيّت قطع و تحقيق آنكه حجيّت قطع ذاتى است [١]،

[١]در السنه شهرت دارد كه حجّيت ذاتى قطع است و ما مى‌دانيم كه حجيت نسبت به قطع و علم نه ذاتى باب برهان‌