سه رسائل فلسفى - الملا صدرا - الصفحة ٧٧
٢. متشابهات القرآن
اين رساله يكى از آثار نفيس آخوند ملا صدرا است كه در چند مورد از آثار خود، در اين مسأله بحث كرده است، از جمله كتاب مفاتيح الغيب و تفسير كبير خود در تفسير آية الكرسى.
ملا صدرا در مسأله متشابهات از كتاب و سنت و به طور مطلق در كتاب تفسير خود، در موارد متفرق مسائلى را كه به تفسير ارتباط دارد، مفصل مورد بحث قرار نداده است، از جمله تعريف تفسير و بيان وجوه فرق تفصيلى بين تفسير و تأويل و بيان معناى حديث شريف وارد از طرق عامه و خاصه «انّ للقرآن بطنا و للبطن بطن و ظهرا و للظهر، ظهر» [١].
از طرق عامه وارد شده است: «انّ للقرآن ظهرا و بطنا و حدا و مطلعا» و في رواية «... لبطنه بطنا
[١]روى العياشى باسناده عن جابر قال: سألت أبا جعفر عليه السّلام عن شيء من تفسير القرآن ... فاجابنى ثم سألت فاجابنى بجواب آخر ... فقال ليس شيء ابعد من عقول الرجال من تفسير القرآن و عن الصادق عليه السّلام ظهر القرآن، الذين نزل فيهم و بطنه الذين عملوا بمثل اعمالهم ...
عياشى به اسناد خود از امام صادق عليه السّلام نقل كرده است (عن ابن صدقة قال سألت أبا عبد اللّه عليه السّلام عن الناسخ و المنسوخ و المحكم و المتشابه ... قال: الناسخ الثابت المعمول به و المنسوخ ما قد كان يعمل به، ثم جاء ما نسخه و المتشابه ما اشتبه على جاهله (معلوم مىشود عالم به جهات مختلف قرآن، مراد از متشابه را درك مىكند و چهبسا متشابهات از آيات نزد او، محكمات از آيات محسوب شود) و ورد: المحكم ما يعمل به و المتشابه الّذي يشبه بعضه بعضا ...»؛ باز از وجه فرق بين (قرآن) و (فرقان) سؤال شده كه امام جواب فرموده است.