و تعيين حدود مطالعات خود، همه مآخذ مورد عنايت و موارد مطالعات خود را نشان داده است و ما جز يكى دو سه مورد، همه مستندات افكار و آراء او را پيدا نموديم و كتب مورد مطالعات فلسفى و عرفانى و كلامى و تفسيرى او همه موجود و مشخص است و اين كه در برخى از آثار ديده مى‌شود كه كتبى مورد استفاده ملا صدرا قرار گرفته است كه در حمله افاغنه از بين رفته است، اساس درستى ندارد.

منابع كارهاى علمى ملا صدرا

صدر الحكماء، در فلسفه و حديث و تفسير كتاب نوشته است؛ شرح او بر «اصول كافى» ثقة الإسلام كلينى و تفسير او بر سور متعدد قرآنى، حاكى از نهايت تسلط او به اين دو فن است و احاطه عجيب به آثار و افكار و آراى اهل تفسير و حديث داشته است و خود نيز در تفسير قرآن و بيان رموز و اسرار و تأويل آن از راسخان در علم قرآن و از اعاظم اهل كشف و يقين به شمار مى‌رود و داراى نورانيت مخصوص به خود مى‌باشد كه از اعراض از مشتهيات نفسانى و اقبال كامل به حق اوّل تعالى و كثرت عبادات و از طرق مواظبت بر طاعات و رياضات ناشى از سوز و گداز و حال و شور و عشق به مبادى عاليه، در او به وجود آمده است و خود نيز داراى زمينه و استعداد و قوه مخصوص بوده است و آن‌همه رياضت علمى و عملى، با استعداد ذاتى و زمينه فطرى دست به دست هم دادند، تا چنين شخص بى‌نظيرى به وجود آمد.

تفسير او مشتمل است بر عالى‌ترين مباحث مربوط به مبدأ و معاد و حل معضلات در معارف الهيه و علوم حقيقيه، اين اثر از حيث اشتمال بر آراء و عقائد متكلمان و افكار و عقائد اهل توحيد، در باب خود نظير ندارد.

مؤلف در مقام تفسير سور قرآنيه به همه تفاسير مراجعه نموده است و چنان در فهم رموز قرآنى مستقيم الفكر و معتدل النظر است كه اگر توفيق نگارش تفسير بر همه آيات بينات قرآنى حاصل مى‌نمود، تفسيرى بى‌نظير به وجود مى‌آمد [١].

[١]همين چند سوره قرآنى را كه تفسير نموده، مشتمل است بر عالى‌ترين مباحث مربوط به مشكلات تفسير، و آنچه كه تحقيق نموده كافى است براى بيان تفسير ساير سور و آيات بيّنات قرآنى.