مهم‌ترين مباحث عرفانى در مطاوى فصول اسفار گنجانيده شده است و چون مؤلف مباحث كشفى و ذوقى را به سبك و طريق برهان و نظر تحرير مى‌نمايد، اركان مهم حكمت متعاليه او را افكار و آراى مستدل و مبرهن تشكيل مى‌دهد. و آنچه را كه خود از طريق بحث و برهان و يا از راه كشف و عيان به دست آورده است، به سبك اهل بحث مبرهن ساخته است و در مقام حكومت بين طرفداران اشراق، طالبان حكمت ذوقى و كشفى و بين اتباع اهل نظر و فلسفه مشايى، چنان راه اعتدال را پيموده است كه به اندازه يك سر مو هم در مقام حكومت انحراف از خود نشان نمى‌دهد.

آخوند ملا صدرا با تأنى و حوصله تام، تمام شعب فلسفى و عرفانى و انواع و اقسام حكمت اعم از ذوقى و بحثى را مطالعه نموده است و بعد از تبحر بى‌نظير در افكار و آراى علمى و مطالعه كامل در شعب كلامى، به تأليف و تدوين كتب و رسائل خود پرداخته است و آن‌همه احاطه- احاطه‌اى منقطع النظير- او را از تفكر و تحقيق و تدقيق در معضلات مانع نشده است، با اين كه به ندرت بين تتبع و تحقيق و بين تبحر و ابراز آراى مستقل، جمع مى‌شود.

ملا صدرا از شيخ اشراق- شيخ اتباع اشراق و مؤسس حكمت ذوقى در دوره اسلامى- به عظمت ياد مى‌نمايد و به آن جناب به ديده احترام مى‌نگرد. نسبت به شيخ رئيس- شيخ اتباع مشاء و بزرگترين مؤلف در حكمت نظرى و به حق عظيم‌ترين حكيم در

برخى معتقد بودند به مبانى موجود در كتب ملا صدرا، آشنايى و مهارت خاصى داشته است و بعضى او را در مباحث موجود در كتابهاى ملا صدرا و مبانى صدر الحكماء، از بعضى جهات بر او ترجيح داده‌اند.

معروف است كه آقا على مدرس كرارا فرموده‌اند: من در بين اساتيد بزرگ كمتر كسى را سراغ دارم كه تسلط كامل به مبانى آخوند داشته باشد. ايشان آخوند ملا آقا را در اين جهت بر ديگران ترجيح مى‌دادند و شخص آقا على از كسانى است كه صلاحيت اين كار را داشته‌اند.

مرحوم آقا مير شهاب الدين نيريزى شيرازى در بين اساتيد طبقه اوّل بعد از آقا على و آقا محمد رضا، در اين جهت شهرت دارد. استاد اعظم مرحوم جناب آقاى عصار از آقا ميرزا هاشم اشكورى نقل مى‌كردند كه گمان ندارم آقا مير در احاطه به كلمات ملا صدرا و تبحر در كتب او، دست كمى از مؤلف اين آثار داشته باشد. مسأله تخصص در تدريس اسفار بسيار با اهميت است. در بين اساتيد سيدنا الاستاد الشريف الحكيم القديس، سيد الفقهاء و الحكماء آقا ميرزا ابو الحسن قزوينى مهارت بى‌نظيرى در تدريس اسفار دارند، حقير اكثر عويصات و مشكلات اين كتاب را از آن حضرت استفاده نمود.