الأذان بين الأصالة والتحريف
(١)
٤ ص
(٢)
٦ ص
(٣)
٢٣ ص
(٤)
٢٤ ص
(٥)
٢٦ ص
(٦)
٤٠ ص
(٧)
٥٨ ص
(٨)
٧٢ ص
(٩)
٨٣ ص
(١٠)
٨٦ ص
(١١)
٩٢ ص
(١٢)
٩٦ ص
(١٣)
١٠٠ ص
(١٤)
١٠٩ ص
(١٥)
١١٢ ص
(١٦)
١٢١ ص
(١٧)
١٢٧ ص
(١٨)
١٤٨ ص
(١٩)
١٦٠ ص
(٢٠)
١٦٤ ص
(٢١)
١٦٨ ص
(٢٢)
١٧٢ ص
(٢٣)
١٧٦ ص
(٢٤)
١٨٠ ص
(٢٥)
٢٠٨ ص
(٢٦)
٢٠٨ ص
(٢٧)
٢٠٩ ص
(٢٨)
٢١٦ ص
(٢٩)
٢١٧ ص
(٣٠)
٢١٧ ص
(٣١)
٢١٨ ص
(٣٢)
٢٢٢ ص
(٣٣)
٢٢٣ ص
(٣٤)
٢٢٣ ص
(٣٥)
٢٢٣ ص
(٣٦)
٢٣٢ ص
(٣٧)
٢٣٣ ص
(٣٨)
٢٣٣ ص
(٣٩)
٢٣٣ ص
(٤٠)
٢٣٥ ص
(٤١)
٢٤٦ ص
(٤٢)
٢٤٧ ص
(٤٣)
٢٤٩ ص
(٤٤)
٢٥٠ ص
(٤٥)
٢٥١ ص
(٤٦)
٢٥١ ص
(٤٧)
٢٥٢ ص
(٤٨)
٢٥٣ ص
(٤٩)
٢٥٥ ص
(٥٠)
٢٥٦ ص
(٥١)
٢٥٦ ص
(٥٢)
٢٥٧ ص
(٥٣)
٢٥٧ ص
(٥٤)
٢٥٨ ص
(٥٥)
٢٦١ ص
(٥٦)
٢٧٣ ص
(٥٧)
٢٩٥ ص
(٥٨)
٣٠١ ص
(٥٩)
٣٢١ ص
(٦٠)
٣٢٤ ص
(٦١)
٣٣٧ ص
(٦٢)
٣٥٤ ص
(٦٣)
٣٥٧ ص
(٦٤)
٣٦٣ ص
(٦٥)
٣٦٤ ص
(٦٦)
٣٦٦ ص
(٦٧)
٣٦٨ ص
(٦٨)
٣٧٠ ص
(٦٩)
٣٧٣ ص
(٧٠)
٣٧٦ ص
(٧١)
٣٧٧ ص
(٧٢)
٣٧٨ ص
(٧٣)
٣٧٩ ص
(٧٤)
٣٨٠ ص
(٧٥)
٣٨٢ ص
(٧٦)
٣٨٤ ص
(٧٧)
٣٨٦ ص
(٧٨)
٣٨٨ ص
(٧٩)
٣٩٠ ص
(٨٠)
٣٩٣ ص
(٨١)
٣٩٥ ص
(٨٢)
٣٩٦ ص
(٨٣)
٣٩٧ ص
(٨٤)
٤٠١ ص
(٨٥)
٤٠٣ ص
(٨٦)
٤٠٤ ص
(٨٧)
٤٠٥ ص
(٨٨)
٤٠٦ ص
(٨٩)
٤٠٧ ص
(٩٠)
٤٠٨ ص
(٩١)
٤٠٩ ص
(٩٢)
٤١٠ ص
(٩٣)
٤١٠ ص
(٩٤)
٤١١ ص
(٩٥)
٤١١ ص
(٩٦)
٤١٢ ص
(٩٧)
٤١٣ ص
(٩٨)
٤١٤ ص
(٩٩)
٤٢٧ ص
(١٠٠)
٤٢٩ ص
(١٠١)
٤٣١ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص
٢٨٦ ص
٢٨٧ ص
٢٨٨ ص
٢٨٩ ص
٢٩٠ ص
٢٩١ ص
٢٩٢ ص
٢٩٣ ص
٢٩٤ ص
٢٩٥ ص
٢٩٦ ص
٢٩٧ ص
٢٩٨ ص
٢٩٩ ص
٣٠٠ ص
٣٠١ ص
٣٠٢ ص
٣٠٣ ص
٣٠٤ ص
٣٠٥ ص
٣٠٦ ص
٣٠٧ ص
٣٠٨ ص
٣٠٩ ص
٣١٠ ص
٣١١ ص
٣١٢ ص
٣١٣ ص
٣١٤ ص
٣١٥ ص
٣١٦ ص
٣١٧ ص
٣١٨ ص
٣١٩ ص
٣٢٠ ص
٣٢١ ص
٣٢٢ ص
٣٢٣ ص
٣٢٤ ص
٣٢٥ ص
٣٢٦ ص
٣٢٧ ص
٣٢٨ ص
٣٢٩ ص
٣٣٠ ص
٣٣١ ص
٣٣٢ ص
٣٣٣ ص
٣٣٤ ص
٣٣٥ ص
٣٣٦ ص
٣٣٧ ص
٣٣٨ ص
٣٣٩ ص
٣٤٠ ص
٣٤١ ص
٣٤٢ ص
٣٤٣ ص
٣٤٤ ص
٣٤٥ ص
٣٤٦ ص
٣٤٧ ص
٣٤٨ ص
٣٤٩ ص
٣٥٠ ص
٣٥١ ص
٣٥٢ ص
٣٥٣ ص
٣٥٤ ص
٣٥٥ ص
٣٥٦ ص
٣٥٧ ص
٣٥٨ ص
٣٥٩ ص
٣٦٠ ص
٣٦١ ص
٣٦٢ ص
٣٦٣ ص
٣٦٤ ص
٣٦٥ ص
٣٦٦ ص
٣٦٧ ص
٣٦٨ ص
٣٦٩ ص
٣٧٠ ص
٣٧١ ص
٣٧٢ ص
٣٧٣ ص
٣٧٤ ص
٣٧٥ ص
٣٧٦ ص
٣٧٧ ص
٣٧٨ ص
٣٧٩ ص
٣٨٠ ص
٣٨١ ص
٣٨٢ ص
٣٨٣ ص
٣٨٤ ص
٣٨٥ ص
٣٨٦ ص
٣٨٧ ص
٣٨٨ ص
٣٨٩ ص
٣٩٠ ص
٣٩١ ص
٣٩٢ ص
٣٩٣ ص
٣٩٤ ص
٣٩٥ ص
٣٩٦ ص
٣٩٧ ص
٣٩٨ ص
٣٩٩ ص
٤٠٠ ص
٤٠١ ص
٤٠٢ ص
٤٠٣ ص
٤٠٤ ص
٤٠٥ ص
٤٠٦ ص
٤٠٧ ص
٤٠٨ ص
٤٠٩ ص
٤١٠ ص
٤١١ ص
٤١٢ ص
٤١٣ ص
٤١٤ ص
٤١٥ ص
٤١٦ ص
٤١٧ ص
٤١٨ ص
٤١٩ ص
٤٢٠ ص
٤٢١ ص
٤٢٢ ص
٤٢٣ ص
٤٢٤ ص
٤٢٥ ص
٤٢٦ ص
٤٢٧ ص
٤٢٨ ص
٤٢٩ ص
٤٣٠ ص
٤٣١ ص
٤٣٢ ص
٤٣٣ ص
٤٣٤ ص
٤٣٥ ص
٤٣٦ ص
٤٣٧ ص
٤٣٨ ص
٤٣٩ ص
٤٤٠ ص
٤٤١ ص
٤٤٢ ص
٤٤٣ ص
٤٤٤ ص
٤٤٥ ص
٤٤٦ ص
٤٤٧ ص
٤٤٨ ص
٤٤٩ ص
٤٥٠ ص
٤٥١ ص
٤٥٢ ص
٤٥٣ ص
٤٥٤ ص
٤٥٥ ص
٤٥٦ ص
٤٥٧ ص
٤٥٨ ص
٤٥٩ ص
٤٦٠ ص
٤٦١ ص
٤٦٢ ص
٤٦٣ ص
٤٦٤ ص
٤٦٥ ص
٤٦٦ ص
٤٦٧ ص
٤٦٨ ص
٤٦٩ ص
٤٧٠ ص
٤٧١ ص
٤٧٢ ص
٤٧٣ ص
٤٧٤ ص
٤٧٥ ص
٤٧٦ ص
٤٧٧ ص
٤٧٨ ص
٤٧٩ ص
٤٨٠ ص
٤٨١ ص
٤٨٢ ص
٤٨٣ ص
٤٨٤ ص
٤٨٥ ص
٤٨٦ ص
٤٨٧ ص
٤٨٨ ص
٤٨٩ ص
٤٩٠ ص
٤٩١ ص

الأذان بين الأصالة والتحريف - الشهرستاني، السيد علي - الصفحة ١٥٨

وضع لموضع الصلاة، وإنّما هو نداء إلى الصلاة في وسط الأذان ودعاء إلى الفلاح وإلى خير العمل، وجعل ختم الكلام باسمه كما فتح باسمه"[١].

وفي العلل لمحمّد بن عليّ بن إبراهيم بن هاشم، قال: علّة الأذان أن تكبّر الله وتعظّمه وتقرّ بتوحيد الله وبالنبوّة والرسالة وتدعو إلى الصلاة وتحثّ على الزكاة، ومعنى الأذان: الإعلام، لقوله تعالى: {وأذانٌ من اللهِ ورسولهِ إلى الناس} [٢]، أي: إعلام، وقال أمير المؤمنين (عليه السلام): "كنتُ أنا الأذان في الناس بالحجّ"، وقوله: {وأذِّن في الناس بالحجّ} [٣]، أي: أعلِمهم وادعُهم.

فمعنى "الله" أنّه يخرج الشيء من حدِّ العدم إلى حدِّ الوجود ويخترع الأشياء لا من شيء، وكلّ مخلوق دونه يخترع الأشياء من شيء إلاَّ الله، فهذا معنى "الله" وذلك فرق بينه وبين المحدَث.

ومعنى "أكبر"، أي: أكبر مِن أن يُوصَف في الأوّل، وأكبر من كلِّ شيء لمّا خلق الشيء.

ومعنى قوله: "أشهد أن لا إله إلاَّ الله": إقرار بالتوحيد، ونفي الأنداد وخلعها، وكلّ ما يعبدون من دون الله.

ومعنى "أشهد أنّ محمّداً رسول الله": إقرار بالرسالة والنبوّة، وتعظيم لرسول الله (صلى الله عليه وآله)، وذلك قول الله عزّوجلّ: {وَرَفَعْنَا لَكَ ذِكْرَكَ} [٤]، أي: تُذكَر معي إذا ذُكِرتُ.

ومعنى "حيّ على الصلاة"، أي: حثّ على الصلاة.


[١] مَن لا يحضره الفقيه ١: ٢٩٩/٩١٤، علل الشرائع: ٢٥٨/٩ الباب ١٨٢، عيون أخبار الرضا ٢: ١٠٣ ـ ١٠٥.

[٢] التوبة: ٢.

[٣] الحجّ: ٢٨.

[٤] الانشراح: ٤.