بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٣٣٧ - دو اقوال در قرائت و معناى«أسند عنه»

در معجم رجال الحديث، علاوه بر مطرح شدن اشكال دوم ملّا على كنى (البتّه بدون ذكر نام وى)، اشكال ديگرى نيز بيان شده كه بدين شرح است:

شيخ طوسى در مقدّمه كتابش تصريح كرده است كه ابن عقده بجز اصحاب امام صادق عليه السلام را در كتابش ذكر نكرده است، حال آن كه شيخ طوسى جمله مزبور را درباره جمعى از اصحاب امام باقر و امام كاظم و امام رضا عليهم السلام نيز ذكر كرده است، افرادى چون: حمّاد بن راشد ازدى،[١] يزيد بن حسن،[٢] احمد بن عامر بن سليمان،[٣] داوود بن سليمان بن يونس،[٤] عبد اللَّه بن على،[٥] و محمّد بن اسلم طوسى‌[٦].[٧] سيّد حسن صدر، صاحب نهاية الدراية، همين قول را با بيان ديگر (و البتّه با اندكى تفاوت‌[٨]) پس از ذكر چهار مقدّمه آورده و ادّعا كرده كه غير از وى، كسى آن را نگفته است. خلاصه مقدّمات و نتيجه‌اى كه وى گرفته، به شرح زير است:

مقدّمه اوّل. اين لفظ، تنها در كتاب رجال الطوسى و در خصوص باب اصحاب امام صادق عليه السلام آمده است.

مقدّمه دوم. شمار رجال امام صادق عليه السلام در كتاب رجال الطوسى، ٣٠٥٠ نفر است و عدّه‌اى كه اين تعبير در شرح حالشان آمده، فقط ٣٠٥ نفرند.

[١]. رجال الطوسى، ص ١٣٢( ش ١٣٦٠)

[٢]. رجال الطوسى، ص ٣٤٦( ش ٥١٧٥)

[٣]. رجال الطوسى، ص ١٣٢( ش ١٣٦٠)

[٤]. رجال الطوسى، ص ٣٤٦( ش ٥١٧٥)

[٥]. رجال الطوسى، ص ٣٦٠( ش ٥٣٣٠)

[٦]. رجال الطوسى، ص ١٣٢( ش ١٣٦٠)

[٧]. رجال الطوسى، ص ٣٤٦( ش ٥١٧٥)

[٨]. تفاوت، در اين نكته است كه در ديدگاه ديگر قائلانِ به اين وجه، لفظ« أسند عنه» به معناى« أخبر عنه» و« روى‌ عنه» است و نوع روايت از جهت اتّصال و عدم اتّصال سند، مورد نظر نيست؛ امّا در اين بيان،« أسند عنه»، مقيّد به اتّصال سند است