بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ١١٩ - ادله توثيق مشايخ نجاشى

محمّد بن عيسى الغرّاد، جميعاً عنه. ثمّ قال: و هذا طريق مُظلَم.[١]

يا در مورد طريق به كتاب عيسى بن مستفاد، مى‌گويد:

و هذا الطريق طريق مصرىّ، فيه اضطراب.[٢]

و يا در طريق به كتاب سعيد بن جناح، پس از ذكر آن، مى‌گويد:

عوف بن عبد اللَّه، مجهول.[٣]

شخص مذكور، در طريق سعيد واقع شده است.

سيّد بحر العلوم در كتابش، پس از نقل اين دلايل و شواهد و مؤيّدات مى‌گويد:

كسى كه كلامش چنين است و شيوه‌اش در نقد رجال و طرق و اسناد، دورى از ضعيفان و مجهولان است و از ثقه‌اى كه از ضعيف نقل مى‌كند، متعجّب مى‌شود، شايسته نيست كه خودش از ضعيف و مجهول روايت، و آنان را در سند، داخل نمايد؛ بويژه آن هنگام كه وى از آنان بسيار روايت كند و ضعف و جهالتشان را تذكّر ندهد.

اين عمل، موجب ابطال، و تناقض و تزلزل در شيوه است و مقام اين شيخ (نجاشى) در ضبط و عدالت، بسيار والاتر از اين امور است. بنا بر اين، مشايخى كه وى از آنان نقل مى‌كند، جملگى ثقه و معتمدند.[٤] وى سپس براى اين نظريّه مؤيّدى مى‌آورد و آن، عبارت نجاشى در شرح حال محمّد بن احمد بن جنيد است، بدين شرح:

شنيدم كه اساتيد ثقه ما در مورد او مى‌گفتند: او به قياس، قائل بوده است. و همه آنان، [نقل‌] تمام كتاب‌ها و تصنيفات او را به ما اجازه دادند.[٥] توضيح، آن كه: اين عبارت، تنها در صورتى بر مدّعاى مذكور دلالت دارد كه بگوييم مراد نجاشى، تمام شيوخش بوده‌اند- چنان كه ظاهر جمع و اضافه‌

[١]. رجال النجاشى، ص ٣٣٥( ش ٨٩٩)

[٢]. رجال النجاشى، ص ٢٩٧( ش ٨٠٩)

[٣]. رجال النجاشى، ص ١٩١( ش ٥١٢)

[٤]. رجال السيّد بحر العلوم، ج ٢، ص ٩٩

[٥]. رجال النجاشى، ص ٣٨٨( ش ١٠٤٧)