بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ١٢٠ - دايره توثيق مشايخ نجاشى

«شيوخنا الثقات»، همين تفسير را تقويت مى‌كند- و از توصيف آنان، مدح را در نظر داشته است.

آنچه به نظر مى‌رسد، اين كه: بعيد است تمام مشايخ مذكور، چنين خبرى را روايت كرده باشند و نيز تمام آنان به ابن جنيد، چنين اجازه‌اى داده باشند؛ بلكه ظاهر امر، آن است كه مراد نجاشى رحمه الله از «شيوخنا الثقات»، همان اساتيد مشهور وى و يا كسانى بوده‌اند كه به استادى آنان براى خويش، تصريح كرده است، اشخاصى چون:

شيخ مفيد، ابن نوح و حسين بن عبيد اللَّه غضايرى.[١]

دايره توثيق مشايخ نجاشى‌

نجاشى رحمه الله مشايخ خود را ثقه مى‌دانسته است. اين، مطلبى است كه با توجّه به شيوه نجاشى، به اجمال استفاده مى‌شود؛ ليكن بايد ديد كه تا چه اندازه مى‌توان بر اين شيوه اعتماد كرد و اين شيوه در چه مواردى قابل احراز است.

سيّد بحر العلوم- كه عبارتش گذشت- اين توثيق را شامل تمام مشايخ نجاشى دانسته است؛ ولى به نظر مى‌رسد كه مجموعه ادلّه، تنها بر آن مواردى اتّفاق دارند كه وى از اساتيدش با الفاظ: «أخبرنا» و «حدّثنا» روايت كرده و آنان در طريق و سند روايت، واقع شده باشند.

پس، اين توثيق، مشايخى را كه نجاشى رحمه الله از آنان با الفاظ غير ظاهر در نقل مستقيم، روايت كرده و نيز مشايخى را كه در طريق روايت، واقع نشده‌اند و تنها، استاد نجاشى در انساب يا حتّى فقه بوده‌اند، شامل نمى‌شود.

به عبارت ديگر، اجتناب نجاشى از راويان ضعيف- چنان كه در ادلّه گذشت- تنها مربوط به روايت است و اين ادّله در غير روايت، جريان ندارند.

در مورد توثيق مشايخ اجازه نيز بايد گفت كه براى «وثاقت مشايخ اجازه»، مبنايى عمومى (فراگير) وجود دارد. گذشته از اين، اجازه، يكى از راه‌هاى تحمّل حديث‌

[١]. رجال السيّد بحر العلوم، ج ٢، ص ٩٩ و ١٠٠