بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ٣٨ - خاندان نجاشى

نيز برخى، كلام نجاشى را در شرح حال ابو يعلى درباره كتاب‌هاى: التكملة و الموجز فى التوحيد، مؤيّد اين مطلب دانسته‌اند؛ زيرا معتقدند كه كلام وى (موقوف على التمام‌[١]) بر اين نكته دلالت دارد كه ابو يعلى به هنگام تأليف رجال النجاشى زنده بوده و نجاشى رحمه الله از وى تمام كردن كتاب‌ها را انتظار داشته است.[٢] نظريّه سوم. [محقّق‌] شوشترى، عبارت الفهرست نجاشى را صحيح، و عبارت خلاصة الأقوال علّامه را اشتباه مى‌داند.

وى گزارش علّامه را در مورد تاريخ ولادت و وفات نجاشى، به فردى ديگر مربوط مى‌داند كه احتمالًا در نام و كنيه با نجاشى رحمه الله مشترك بوده است. او احتمال اشتباه شدن نجاشى با ابو العبّاس احمد بن نوح سيرافى را قريب مى‌شمارد. بيان وى و نيز دلايل بعيد بودن آن در بحث ولادت نجاشى گذشت‌[٣].

آنچه در تحقيق تاريخ وفات نجاشى به نظر مى‌رسد، اين كه: تاريخ وفات نجاشى، همان سال ٤٥٠ ق است، مگر آن كه دليلى بر خلاف آن يافت شود؛ و تاريخ ٤٦٣ ق درباره وفات ابو يعلى، اگرچه ظاهراً درست است، ولى از خطوط الحاقى به كتاب نجاشى است.[٤]

خاندان نجاشى‌

خاندان نجاشى، از جمله خاندان‌هايى است كه در كوفه مى‌زيسته و در آن شهر، شناخته‌شده بوده‌اند. از اين خاندان، عالمان و مصنّفان و راويان حديث، از عصر عبد اللَّه نجاشى تا عصر مؤلّف رجال النجاشى، وجود داشته‌اند.[٥]

[١]. رجال النجاشى، ص ٤٠٤( ش ١٠٧٠)

[٢]. مشيخة النجاشى، ص ٤٦

[٣]. قاموس الرجال، ج ١، ص ٥٣٠( ش ٤٤٩)

[٤]. براى مطالعه بيشتر درباره تاريخ وفات نجاشى، ر. ك:« ابو العبّاس نجاشى و عصر وى»،[ آية اللَّه‌] استاد سيّد موسى شبيرى زنجانى( نور علم، ش: ١١ و ١٢)

[٥]. رجال السيّد بحر العلوم، ج ٢، ص ٣٢