بازشناسى منابع اصلى رجال شيعه - رحمان ستايش، محمد كاظم؛ جديدي نژاد، محمد رضا - الصفحة ١٥٥ - گفتار دوم مصادر«رجال النجاشى»

٨. كتاب الرجال (تأليف ابو الحسن على بن احمد بن محمّد بن جعفر بن عبد اللَّه بن حسين بن على بن ابى طالب علوى عقيقى).

اين كتاب، از مصادر رجال النجاشى شمرده مى‌شود.

نجاشى رحمه الله در شرح حال زياد بن عيسى، از وى نقل قول كرده، ليكن نامى از اين كتاب نبرده است.[١] شيخ طوسى در الفهرست خويش در شمارش تأليفات عقيقى، از اين كتاب نيز نام برده و سند خود را به آن، نقل نموده است.[٢] ٩. كتاب الرجال (تأليف ابو مفضّل محمّد بن عبد اللَّه بن محمّد شيبانى).

اين كتاب نيز از مصادر نجاشى بوده است.

نجاشى رحمه الله در شرح حال ابو مفضّل،[٣] از اين كتاب نام نبرده است؛ ليكن در شرح حال محمّد بن على بن يعقوب قُنّايى، از جمله تأليفات وى، معجم رجال أبى المفضّل را برشمرده است‌[٤] كه اين خود، شاهد وجود كتاب رجالى براى ابو مفضّل شيبانى است.

نجاشى رحمه الله در شرح حال او چنين مى‌گويد:

او در ابتدا شخصى مورد اعتماد بود. سپس در مذهب، متزلزل شد و ديدم كه اكثر اصحاب بر او خرده مى‌گيرند و او را تضعيف مى‌كنند.

او در پايان مى‌گويد:

من اين شيخ را ديدم و روايات بسيارى از وى شنيدم؛ ليكن از وى روايت نكردم، مگر آن كه واسطه‌اى بين من و او در نقل بود.[٥] مواردى كه نجاشى رحمه الله از ابو مفضّل نقل قول كرده است، جملگى با تعبير «قال» و يا شبيه به آن- كه در نقل قول مستقيم، ظهور ندارند- هستند.[٦]

[١]. رجال النجاشى، ص ١٧١( ش ٤٤٩)

[٢]. الفهرست، ص ٢٨٤( ش ٤٢٥)

[٣]. رجال النجاشى، ص ٣٩٦( ش ١٠٥٩)

[٤]. رجال النجاشى، ص ٣٩٨( ش ١٠٦٦)

[٥]. رجال النجاشى، ص ٣٩٦( ش ١٠٥٩)

[٦]. ر. ك: رجال النجاشى، ص ٢٥٤( ش ٦٦٥) و ص ٣٨١( ش ١٠٣٧) و ص ٤٣٩( ش ١١٨٢) و ص ٤٦٢( ش ١٢٦٨)